Ptolemy, Quadripartitum (tr. anonymous, before c. 1250)Start

Madrid, BN, 10053 (olim Toledo 98-21) · 108v

 … Loading: Madrid, BN, 10053 (olim Toledo 98-21) · 108v …

nam et iustam et ⟨pulcram⟩ pulcram] V speciem commendant. Infortunate contra, nam fame detrahunt, cum ignobilis et ancille iugo subiciant. Quod si Saturnus ibidem fuerit, totius familiaris rei negligentem. Iupiter namque patientiam et sermonis modestiam laudat. Mars autem incestum, marito rebellem et iurgia minatur. Venus quoque in Lune conventu speciosam, benignam, verecundam, humilem et omnibus venerabilem prestat. Mercurius doctrine, quietis et iustitie dotes promittit. Venus iterum cum Iove aut Saturno aut Mercurio frugi, lanificii et totius muliebris artificii prudentiam confert, coniugis et filiorum inducit affectum. Marti namque coniuncta incesta, inconstans, inhertie et risus appetens, tandem veri et honestatis improvida et negligens comprobatur. Hec itaque sunt que de virorum virorum] add. et del. const M coniugio studiosa indagatione assequi potuimus potuimus] add. et del. et eius M.

⟨De coniugio mulierum⟩ De coniugio mulierum] V. In M, a new paragraph begins here

In mulieris mulieris] nulieris M rursum rursum] add. et del. et eius M nativitate solaris, sicut in virorum natali Lune, locus pro consimili negotio notandus occurrit. Sol itaque in circuli quartis orientalibus infra annos eam desponsari vel senio confectam iunioris inducit thalamis. In reliquis vero quartis et occidentalibus coniugium differt vel in adolescentia senibus copulatur. Quod si in unius ⟨figure⟩ figure] V signo, unum, in signo autem bicorpore bicorpore] corr. ex corpore M aut biformis nature quam plures ascribit maritos. Saturnus etiam Solem respiciens opificem, iustum, pecunie adquisitorem maritum indicat. Respectus namque Iovis iustum, verecundum, liberalem et magnanimum ostendit. Martis etiam respectus odiosum, levem, perversum maritum. A Veneris item respectu probitas et forma procedit, a mercuriali vero vite necessariis providus et laboris potens probitas... potens] i. m. M commendatur. Veneris denuo respectus in Saturnum iustum, gravem, severum, insipientem, parcum, sed continentiam laudat. A Iovis enim respectu bonitas, liberalitas monstratur. Nam dum Mars eundem Eundem should be probably corrected into eandem (i.e. Venerem). Cf. Ptolemy, Tetrabiblos, ed. and tr. F. E. Robbins, Cambridge (Mass.)-London, 1940, pp. 396-397. respicit, promptum, parcum, incestum, inverecundum et demissum indicat animum. Itidem Mercurius humilem et filialem amorem beatum filialem amorem betum] filia[bi]li amore beatum V predicat.

Ad hec item omnia Sol et Luna in utriusque sexus natali, dum orientis alterius trigono trigono] corr. ex trigonis M vel exagono consistat aspectu et sub utriusque nativitate in eodem signo conveniant, diuturnum signant coniugium. Nam quotiens Luna in nativitate viri locum Solis, in mulieris nativitate ⟨Sol Lunam⟩ Sol Lunam] V respiciat, indissolubili federe thalamos consecrat. Amplius Sole et Luna in oppositione aut tetragono ascendentis alterius eorum eorum] add. et del. videlicet M aut aut] sup. l. M eorumdem locis in utraque nativitate ab aspectu adversa, festinum parant discidium. Predicta enim loca in utriusque natali ab aliquo fortunatorum beata, uxorem marito dilectam, amabilem, in ipsius dilectione fortuitam, ipsius curam agere Either in ipsius dilectione fortuitam, ipsius curam agere or in ipsius dilectione fortuitam ipsius curam agere et utrique utrique] corr. ex utrumque orutriumque M salubre vel oportunum facit coniugium. Infortuniorum item respectus malam, inutilem, verbosam, marito odiosam despicabilemque producit. Si iterum luminum loca que prediximus in utraque nativitate convenire diversa fortunatorum respectu consistant, /108vb/ alterius in alterum communem designant criminis confessionem. Nam quod si fortunia testificentur, non omnino solvunt coniugium, sed post discidia ad reconsiliandum provocant et cum dilectione idem durare faciunt. Infortuniorum vero ascensus crimina, rixas, iram maximam divulgant et coniugium solvunt. At si solus Mercurius cum eis extiterit, criminationibus et querimoniis manifestum indulget discidium. Veneris quoque respectus in eadem loca post incestus vel maleficia et eiusdem generis vitia descidium innuit. Et hec sunt que de virorum virorum] mulierum V coniugio memorie thesauro thesauro] add. et del. con M probata commendare potuimus.

⟨De bonitate vel malitia coniugii⟩ De bonitate... coniugii] V. In M, a new paragraph begins here

⟨T⟩andem Tandem] V coniugium et coniugii integritas, licita etiam et illicita ex subscriptis discernuntur. In viri igitur nativitate Saturnus et Mars ⟨et Venus⟩ et Venus] V cum Sole et Luna vel saltem in eorum aspectu iustum, dignum et legittimum sacrant coniugium. Est enim Veneris et duorum predictorum planetarum quedam habitudo. Mars autem solus cum eis ipsum ante nuptias hanc corrumpisse corrumpisse] corrupisse M denuntia[n]t denuntiant] denuntiat V et hanc vivendam vivendam] iuventulam V fore. Est namque inter eos quedam habitudo, quoniam utriusque sublimatio in signo ternarii alterius habetur. Solus quoque Saturnus cum eis vetulam ducturum innuit. Conveniunt namque, quia utriusque domus in signo ternarii alterius locatur. Venus etiam cum Marte Marte] add. et del. innuit M quamvis omnibus modis satis comode faveat, perpetratum tamen ante nuptias incestum docet. Mercurius itidem cum eis existens ⟨vel secundum alium predicta manifestat⟩ vel… manifestat] V aut ea respiciens iram, rixas et dissensiones perhibet. In signis autem utrique communibus, ut in Capricorno et Piscibus, sorori vel consanguinee adherebit. In viri item nativitate cum eadem signa Luna possideat, cum duabus uxoribus aut consanguineis fornicabitur.

⟨De bonitate vel malitia mulieris⟩ De bonitate... mulieris] V. In M and B, the place is left before the beginning of the sentence

In mulieris quidem nativitate in signis utriusque communibus eam duo consanguinei vel duo fratres incestabunt. Iupiter quoque in mulieris nativitate si occidens obtineat, idem ostendit. Venus autem ibidem cum Iove, diuturnam et et] add. et del. optimam M legittimam cum marito vitam terminabit. Mercurius namque cum eis aut respiciens aut respiciens] auteam respiciens V (i.e. respiciens Venerem?) vitam iocundam et optimam confert. Mars itidem hiis sociatus malum et pessimum, tandem coniugium designat instabile. Si autem Veneris qualitas ab eorum proprietatibus non differat, mulier sibi coequevo viro copulabitur. Si autem ipsa plus illis exstiterit orientalis, viro se iuniori nubet aut vir uxorem se ipso iuniorem iuniorem] add. et del. dicet M ducet. Sed si magis occidentalis, mulier viro se iuniori sociabitur, vir autem uxorem se antiquiorem desponsabit. Rursum et ipsi in signis sibi communibus vel dicatis, Saturnus, inquam, in Capricorno aut Venus in Libra, a propinquo violata vel inter consanguineos notatur coniugium. Amplius in nativitate viri eadem prout prediximus in ascendente vel medio celo et Luna comite, cum matre aut matertera aut noverca perpetratum intendit incestum.