Ptolemy, Almagesti (tr. Gerard of Cremona)Start

Venice, Petrus Liechtenstein, 1515 · 47v

 … Loading: Venice, Petrus Liechtenstein, 1515 · 47v …

aut absque diversitate sensibili aut cum diversitate parva secundum quantitatem qua possibile est ut sit illud ex diversitate aspectus Lune. In ambabus vero quadraturis que sunt a duabus partibus impletionis aut erit diversitas parva aut non erit ei diversitas omnino, et illud erit cum Luna fuerit aut in longitudine longiore sua aut in longitudine sua propinquiore in orbe revolvente. Maior autem diversitas tunc quidem crescit cum fuerit Luna in loco cursus sui medii qui est inter duas longitudines in medio duarum medietatum. Tunc enim diversitas que est propter diversitatem primam erit maior que unquam erit. Et quia diversitas prima est cum fuerit Luna in qualibet duarum quadraturarum et in medietate orbis revolventis, in qua est cursus diminutus, erit locus eius maioris diminutionis diminutione prima numerata non in duabus quadraturis. Et cum fuerit Luna in qualibet duarum quadraturarum et in medietate in qua est cursus augmentatus, erit locus eius etiam similiter maioris additionis secundum quantitatem multitudinis augmenti et diminutionis prime, donec nos propter id quod invenimus ex eo estimemus quod orbis revolvens Lunam habeat orbem egredientis centri supra quem revolvatur, et quod Luna, cum fuerit in coniunctione et impletione, erit in longitudine eius longiore, et cum fuerit in ambabus quadraturis, erit in longitudine eius propinquiore. Et accidit illud cum fuerit equatio modi primi sicut ego narrabo. Imaginabimur in superficie orbis Lune declivis orbem cuius centrum sit centrum orbis signorum, et sit eius premissio, sicut fuit prius, propter latitudinem super duos polos orbis signorum secundum quantitatem augmenti motus latitudinis super motum longitudinis, et sit cursus Lune etiam in orbe revolvente in arcu longitudinis eius longioris contra successionem signorum secundum quod sequitur reversionem diversitatis prime. Et in hac superficie que est in orbe Lune declivi sint duo motus in duabus partibus contrariis, quorum quisque sit in seipso equalis, et ambo sint super centrum orbis signorum. Et unus eorum revolvat centrum orbis revolventis secundum successionem signorum secundum quod sequitur motum latitudinis, et alter revolvat centrum orbis egredientis centri et longitudinem eius longiorem, que est in illa superficie super quam erit centrum orbis revolventis semper, et revolvat ipsum contra successionem signorum secundum quantitatem augmenti longitudinis que est inter Solem et Lunam duplicis super motum latitudinis. Per quod intelligi volumus augmentum quod est inter motum Lune medium in longitudine et motum Solis medium in longitudine, verbi gratia donec sit in die una motus centri orbis revolventis, qui est motus latitudinis, 13 partes et 14 minuta fere secundum successionem signorum, et sit ut cursus centri orbis revolventis videatur in orbe signorum ipse motus longitudinis, qui est 13 partes et 11 minuta, quoniam totus motus orbis declivis minuit ex motu latitudinis superfluitatem que est inter duos motus, scilicet tria minuta, et longitudo longior orbis centri egredientis movetur etiam contra successionem signorum 11 partibus et 9 minutis, et est augmentum quod addunt partes duplicis longitudinis que est inter Solem et Lunam, que est 24 partes et 23 minuta, super motum latitudinis, qui est 13 partes et 14 minuta. Propter oppositionem ergo duorum motuum diversorum qui sunt super centrum orbis signorum, sicut prediximus, precedit linea que transit super centrum orbis revolventis lineam que transit super centrum orbis egredientis centri per arcum compositum ex 13 partibus et 14 minutis et ex 11 partibus et 9 minutis, qui est duplum partium longitudinis, que est 12 partes et 11 minuta et medium fere. Quapropter secat orbis revolutionis orbem egredientis centri bis in mense lunari, et erit reversio centri orbis revolventis ad longitudinem longiorem in orbe centri egredientis in coniunctionibus et oppositionibus mediis. Et ut illud declaretur nobis visibiliter, imaginemur etiam in superficie orbis Lune declivis orbem cuius centrum sit centrum orbis signorum, supra quem sint A, B, G, D supra centrum E, cuius diameter sit AEG, et ponam longitudinem longiorem, que est orbis centri egredientis, et centrum orbis revolventis et longitudinem longiorem septentrionis et principium Arietis et medium motum Solis simul super punctum A. Dico ergo quod in die una erit motus superficiei totus contra successionem signorum, quod est ab A ad D et supra centrum E tria minuta fere, donec sit longitudo septentrionis longior in vigesimanona parte et quinquagesimoseptimo minuto Piscis fere. Et sit linea que est similis linee EA revolvens duos motus diversos super centrum E etiam, quod est centrum orbis signorum, per motum suum equalem in die una. Linea vero que transit super centrum orbis egredientis centri, que est similis linee EA, revolvitur equaliter contra successionem signorum ad locum ED et revolvit quidem longitudinem longiorem que est orbis centri egredientis ab A ad D. Et describam super centrum R, quod est centrum orbis egredientis centri, orbem ecentricum DH et ponam arcum AD 11 partes et 9 minuta. Et linea que transit supra centrum orbis revolventis revolvitur etiam supra punctum E equaliter secundum successionem signorum ad locum EB et revolvit centrum orbis revolventis ad punctum H. Et ponam arcum AB 13 partes et 14 minuta, donec sit longitudo puncti H, quod est centrum orbis revolventis visa a puncto quidem A, quod est longitudo longior septentrionis, 13 partes et 14 minuta, que sunt latitudo, et a principio quidem Arietis 13 partes et 11 minuta, que sunt longitudo, quoniam punctum A, quod est longitudo longior septentrionis, in hoc tempore erit super vigesimamnonam partem et quinquagesimum septimum minutum Piscis, et erit elongatio eius a puncto D, quod est longitudo longior orbis egredientis centri scilicet aggregata ex duobus arcubus simul, scilicet ex arcu AB et ex arcu AD, 24 partes et