〈I.15〉 15. Maximam declinationem per instrumenti artificium considerationem reperire.

Paratur itaque itaque] followed by crossed-out et F lamina quadrate forme cubitalis vel eo amplius mensure ad unguem polita et planissima in cuius una superficie circulus, ut medicum medicum] sic probably for modicum F extra labrum relinquatur, describitur. Ipsumque labrum in circuitu in CCCLX partes equissime linea centro supposita dividatur et queque pars in minuta quot capere potuit subdistinguatur. Deinde ad circuli descriptionem cavatur et cavata aptissime planatur. Post hec minoris quantitatis et forme orbicularis nec minus plana queratur lamina ad spissitudinem labri in alia relicti spissa ut cum ei super centrum inserta fuerit, in una cum labro fiat superficie. Et in huius minoris duobus punctis per diametrum oppositis due erigantur equales et per omnia sibi similes pinne sic ut linea secans utramque pinnulam erectam per medium sic super diametrum. Et a duobus terminis diametri due in directum promineant lingule in extremitate sua gracillime quarum erit officium ut, cum minor lamina infra maiorem super centrum rotata fuerit, lingule sectiones partium in labro diametraliter oppressas numerent et inducent. Eis igitur ita paratis et minore maiori ut in ea vuolvi vuolvi] sic for volvi F possit centraliter inserta, quotiens erit opus per eas operari. Latus lamine quadrate super lineam meridianam in plano protractam erectum constituemus superficie minoris incluse ad meridiem obversa. Sic quoque aptabimus et firmabimus ut latus suppositum orizonti equidistet et superficies erecta a meridiano non declinet quorum primum arte livelli efficies secundum experientia perpendiculi. Solis ergo umbram circa utrumque solstitium in omni meridie observans, tamdiu volvens interiorem rotulam, donec superior pinna totam inferiorem obumbret. Et per hec duorum tropicorum distantiam cuius medietas est maxima declinatio nec non et distantiam puncti in sumitate capitum ab equinotiali deprehendens.

Paratur et aliud commodius et facilius instrumentum. Laterem, scilicet ligneum vel lapideum vel eneum, quadratum quere cubitalis latitudinis et apte altitudinis ut super latus sine tortuositate et inclinatione erigi possit sicque una superficierum lenissima et equalis. Positoque centro centro] followed by an unclear crossed-out letter or sign F in uno angulorum super ipsum quartam circuli describe. Et ab eo centro duas lineas rectas angulum rectum continentes et quartam circuli includentes protrahe, et quartam in 90 partes et unamquamque partium in minuta quot poteris partire. Deinde duas pinnas tornatiles piramidales equales longitudine et grossitie quere. Et unam centro ortogonaliter infige et alteram extremitati linee a centro descendentis. Quo expleto erige instrumentum super latus suum duabus primis ad orientem conversis et ea, que in centro est, superiori et alia deorsum inferiori. Sitque superficies in qua fixe sunt obversa orienti cum perpendiculo a superiori pinna in inferiorem demisso ad meridiani superficiem et orizontis equidistantem adaptam umbramque pinnule in centro existentis quorsum in meridie cadat diligenter attende. Et per hoc sicut superius distantiam tropicorum et remotionem