PAL

Jordanus


Berlin, Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. lat. fol 62

Century 14
Place of origin Thorn, Franc.
Language Latin
Previous owners Hs. im Mai 1825 aus dem Nachlass Vollmers (Prof. am Thorner Gymn.) angekauft (vgl. Thorner Gymn. Progr (1875) 3). Offenbar dieselbe, die Fabricius (Bibl. med. lat. unter Ioannes Aegidius ) als Hs. der Gymnasial-Bibliothek von Thorn anführt.
Material Membr.
Height × width 210 x 140
No. of leaves 242
Gatherings Sesternen (1-11-19-35-48-60-71-83-95-107-120-132-141-152-165-177-189-201-213-226-239) und 3 Bll. (240-2)
Binding leaves später eingelegte Bl. (12-19)
Cover Alter Holzband m. L.: auf der Innenseite des Vorderdeckels ist eingeschrieben von alter Hand (15. Jh.) Hystoria naturalium fratris Iohannis egidi ordinis minorum et doctoris et est fratrum minorum in thorun. Auf einem Papiervorbl. Buttmanns Bemerkung zum Erwerb der Hs.; hinten ist 1 Perg-Deckbl. grosser Schrift eingelegt aus einer Hs. 14. Jh. über Mariae miracula de imaginationibus: 2 Absätze geben das Secundum und III. miraculum.
Condition Vorn fehlt das Vorbl.; zuweilen Lücken für fehlende Abb. (z.B. 97v, 98v, 193v, 202, 205, 206)
No. of hands 1; Randzusätze von 1 oder verschiedenen (z. B. 24v, 26v, 27, 27v, 29, 30; 53v-54, 20, 24v, 25, 226v
Initials etc. Initiale N mit Goldrand, worin auf blauem Grunde ein schreibender Mönch | rot und blau (Anfangsbuchstaben und Paragr.), abwechselnd sorgfältig geziert; Einschaltungen weniger sorgfältig, oft ohne vollständige Rötelung (z.B. 14-9, 119v-120v, 139v-140)
Decorations Zuweilen Lücken für fehlende Abb. (z.B. 97v, 98v, 193v, 202, 205, 206)
Printed catalogs V. Rose, Die Hss.-Verzeichnisse d. Kön. Bibl. zu Berlin 2,3 (1905) 1147-51 # 934
Source Folkerts (17/18.5.1978) | Rose (1905)
Type of source cat.
Source’s source insp.
Work 1Author standard Johannes Egidii Zamorensis
Title (standard) De historia naturali
Contents Prolog, dann Verzeichnis von 162 Worten mit dem Anfangsbchstaben A (im Text nur 162 und 3 Nachträge) etc.; (11v) de avibus; (30v-31r, 33r) Algorismus; (45r) Anathomia; (54v) Angelorum tractatum; (65) animalium virtutes mit dreispaltiger Übersicht (71v); (66 ?, 72r-95r) Anima, 30 cap.; (119v-1120v) aqua; (135v-) aquilarum proprietates; (139v-) arbores; (155r-162) Arismetica, 14 cap.; (164-182) artetica gutta (über Gicht) 14 cap. (scheint ganz aus Rasi abgeschrieben zu sein; (191v-217v) Astrologia seu astronomia; (218-226v) Astrolabii scienciam iuxta quod Iohannes hyspalensis de arabico in latinum in 39 cap. dividere curavimus; (228r-229v) De avibus (fragm); (231r-35v) De aure; (241) Epilog von 21 Zeilen: (A)depto fine primi libri de hystoria naturali sive de proprietatibus creaturarum illi gratias referimus etc.; (241) Explicit liber primus; (241v) Schreiberbemerkung vor dem Buchstaben B; (241-2) Verzeichnis von Worten mit dem Anfangsbuchstaben B; (242); Explicit der Hs.
Incipit Abeston est lapis preciosus archadie: colorem ferreum habens
Publ. descriptions (zum Astrolab) Wüstenfeld, Übersetzungen arab. Werke, S.33
Printed copies (zu De avibus) Ebrardus, Graecismus ed. von Wrobel
Additional remarks Die Enzyklopadie enthält in der Einleitung (diese auf f. 1r-3r) auch ein Verzeichnis der Stichworte, die behandelt werden. Mathematisch dabei sind nur Algorismus und Arismetica. Der Abschnitt Algorismus steht auf f. 30v-31r, 33r, der Abschnitt Arismetica auf f. 155r-162r. | Ein großes Sammelwerk, in dem der Verfasser alle Auszüge seiner fleissigen Lesungen sich alphabetisch zusammengestellt, ja manchmal ganze Schriften eingeschaltet hat. Ein jeder Ansatz besteht aus einer naturgeschichtlichen aus den gangbaren Büchern zugezogenen Beschreibung und einer 2. diese natürlichen Dinge als Bilder seelischer und sittlicher Zustände betrachtenden Hälfte, einer comparatio (die zuweilen auf bes. Schaltbl. nachgetragen von 1. Hand), für den Bedarf einer Predigt, wie so massenhaft in dieser Art gearbeitet ward. Eine spätere Umarbeitung einer ursprünglich schönen Abschrift. Diese Hs. nur der Buchstabe A, B angekündigt, nicht ausgeführt.
Folio no. 1-241
Prolog (1) Incipit meditatio prohemialis in libros de hystoria naturali. quos compilavit frater Iohannes egidii doctor fratrum minorum zamorensis secundum ordinem alphabeti. absque preiudicio sententie melioris. ex dictis philosophorum et sanctorum et aliorum hominum sapientum
Colophon Expliciunt tituli. Incipit vero tractatus de rebus naturalibus mixtis quem ordinavit Iohannes egidii zamorensis absque preiudicio sentencie melioris. Sciant autem omnes emuli veritatis. quod his libris ad manum habitis. in brevi quilibet potest habere scienciarum omnium veritates. exceptis iuribus et legibus.
Other passages (Prol.) in hoc libro qui est de hystoria naturali sive de rerum naturis; in libro cuius titulus est archivus sive armarium scripturarum et in libro de hystoria civili; (im Text angeführte Bücher in der Reihenfolge ihres Auftretens) Ysidorus, Avicenna, (can.), Platearius, Dyascorides, Evax, (in lapidario), Galienus, Plinius, Aristotiles (de animal., meteor. etc.) oder Philosophus, ex libro de natura rerum, Constantinus (in pantegni, in viatico), Philaretus, Ysaac (in dietis), Solinus, Beda (de gestis Anglorum), Auctor aurore (30v P.R. wohl Petrus Riga), Huhuitio, Ovidius, Alexander, Gilibertus (Gilbertus Anglicus (38v, 39r, 103v, 187v), Historia Alexandri (41v), Ypocras, Versificator (de ur. d.h. Egidius 52), Iohannicius, in libro Aschulapii de occultis virtutibus membrorum (71r), Pictagoras in libro romanorum (71: vgl. Alb. Magn.), Plato (in thimeo), Constabelunce (72v st. Costabenluca) philosophus in l. de spiritu et anima, Mathometa discipulus Alquindi philosophus (73r), Algazer (metaphis. 75v, de an. 84r), dominus Albanensis (84r), Abonaçor (-cer) philosophus (91v, 92v), Alfraganus, Haly, Alexander (104v), Albumas(s)ar, Alvaredus (Alfredus Anglicus: 142ff), Ricardus Rufus (über argentum vivum 152v, 236v), Rasi (164ff), Macrobius, Marcianus, Averrois, secundum Stephanonem (184r aus Platearius pract. vgl. Ali ben Abbas in der Übers. der Practica von Stephanus Pisanus VII 30), Theodosius, Papias, Strabus, Rabanus, Ptolomeus et Cebre commentator eius (192v, vgl. 196v) theodosii et herastonis (203), me(i)sael (207), me(i)salach (mischalach 209v) usw.; (11v) quem compilavit ffr. iohannes egidii fratrum minorum zamorensium aput zamoram; (54v) in libro nostro cuius titulus est armarium scripturam; in libro illustrium personarum et in libro de hystoria naturali; (57v) in libro nostro cuius titulus est archivus seu armarium scripturarum; (229r) Ebrardus, Graecismus 19, Vs. 32041 = 10 Verse)
Blank leaves 95v
Additional copies (zum Astrolab) Oxford, Mert. 259