Project icon: lavishly furnished initial letter with a painting of Ptolemy using an astrolab.

Ptolemaeus

Arabus et Latinus

Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω α β γ δ ε ζ η θ ι κ λ μ ν ξ ο π ρ σ ς τ υ φ χ ψ ω
The following characters have a special meaning. Put them next to a word without a space between.
" "encloses a sequence of words so that the sequence is searched as a whole.
+The following word must appear.
-The following word must not appear.
~The following word should not appear but may appear.
<The following word should appear but is not as relevant as other words.
>The following word should appear and is more relevant than other words.
( )groups words together so that one of the prefixes above can be applied to the whole group.
*is a wildcard behind a word, representing null, one or several arbitrary characters.

Work B.1.5

Pseudo-Ptolemy
Centiloquium (version ‘Iam premisi’)

Text ‘(ed. Lemay/Boudet) [title] Liber fructus Ptolomei expositus <ab> Abugafaro in quo sunt C verba. [preface] Dixit Ptolomeus: Iam premisi libros in quibus tractavi de impressionibus planetarum in hoc mundo composito in quibus est magna utilitas in prescientia futurorum, et iste liber in se summatim illos comprehendit et quod evasit de experiencia in illis, nec applicabit ad huius scientiam qui non erit disciplinatus in inspectione premissarum ante istum et in scientiis aliis mathematicis. Sit ergo cum isto bonum omen. [1] Dixit Ptolomeus: Scientia astrorum ex te et illis, nec convenit peritum illorum prophetare secundum formam effectuum illorum singularium quemadmodum non oportet sentientem formas recipere sensibilium singularium sed in genere sibi convenientes. Et hic est modus iudicandi super originem… [comm.] Expositio. Quod dixit Ptholomeus, ‘ex te et illis’, significat quod qui res futuras prescire vult duabus viis oportet incedere. Una est ut consideret latitudinem planetarum et motum… [2] Quando elector eligit melius non est differentia inter ipsum et naturalem. [comm.] Expositio. Multi putaverunt hic Ptolemeus loqui de electionibus quas eligebant astrologi in inceptionibus operum… [3] Ille qui facit aliquid opus secundum naturam inveniet significatorem illius in nativitate fortem in illa natura. [comm.] Expositio. Planete operantur in moribus et virtutibus et efficientibus quod elementa in corporibus et quicquid ita est… [4] Anima naturalis in prescientia futurorum iudicabit secundum secundas stellas et erit inspectio sua melior inspectione multorum iudicancium secundum ipsas stellas solummodo. [comm.] Expositio. Iam exposui in precedenti capitulo qualiter anima sit naturalis. Secunde vero stellarum sunt effectus… [5] Astrologus potest avertere multos effectus planetarum cum fuerit sciens naturam impressionis. Temperabit enim recepturum priusquam accidat. [comm.] Expositio. Planete non exercent eosdem effectus in omni suscipienti, immo diversificantur secundum diversa subiecta… [6] Electio proficit quando est fortitudo planete addens super superfluitatem que est inter duos receptores. Si vero fuerit remissior non apparebit signum electionis licet tendat ad proficuum. [comm.] Expositio. Si ergo nativitatis et electionis fortitudo cum in significatione boni conveniunt, illud bonum augmentat electio… [7] Non consequitur iudicium supra mixtionem planetarum nisi sapiens consuetudinis et complexionis naturalis. [comm.] Expositio. Complexio stellarum est in hoc quod operantur earum nature in coniunctionibus et aspectibus quia coniunctiones… [8] Anima sapiens adiuvat celestem effectum sicut adiuvat seminans virtutem naturalem cum aratione et purgatione. [comm.] Expositio. Animam sapientem intelligit que novit virtutes celestes et comprehendit singulares naturas… [9] Forme mundi compositi obediunt formis celestibus ideoque signabant illa ymaginarii cum ingrediebantur planete in illas ad quem effectum volebant. [comm.] Expositio. In hoc capitulo vult Ptolomeus multa secreta ymaginum patefacere et forme quas in hoc seculo esse dicit sunt species animalium et plantarum… [10] Uti oportet infortuniis in electionibus sicut phisicus subtilis utitur veneno secundum sufficientem quantitatem. [comm.] Expositio. Imperiti astrologi ponunt significatores in omnibus electionibus suis fortunas faciuntque eas fortes… [51] Locus Lune in nativitate ipse est gradus ascendens de circulo hora casus spermatis, et locus Lune in hora qua ceciderit sperma est gradus ascendens in hora nativitatis. [comm.] Expositio. Phisici noverunt quod more natorum in utero matrum sunt diverse nec sunt eedem in omnibus. Ex illis igitur est media mora et est cum Luna… [60] Crisis veri significatores sunt hore in quibus apparet mutatio egritudinis ad bonum vel ad malum in tempore veloci. Tempora sunt essencia Lune in angulis quadratis que crcuit circulus directus… [comm.] Expositio. Ptholomeus in hoc verbo docuit nos causas dierum determinabilium et que sunt inquid etiam determinabiles de bono ad malum et econverso et secundum ordines alterationes… [99] Alnehezic et habentes comas longas sunt de secundis stellarum et non sunt de illis. [comm.] Expositio. Iam patefecimus quod secunda siderum sint res que contingunt a stellis in aere, et vocant eas Arabes assuhub alhiazioet sunt iacula eo quod assimilantur illis in velocitate motus, et certum est, quod sint de secundis et non de illis. [100] Alnaazic significat vapores siccos. Cum ergo fuerit in una parte significat ventos in eadem parte. Si fuerit in omnes partes significat diminutiones aquarum et turbationem… [comm.] Expositio. Iam Aristoteles patefecit in Libro metheororum quod vapores aridi volantes ad ethera fuerint alnezic. Unde non est mirum si eorum apparicio significat desiccaciones aquarum — duabus noctibus movebaturque omni nocte motu sensibili. Intravit filius Alcolig pro brevi tempore et prefuit Egypto et eius partibus. Acciditque in Egypto tunc quicquid dixit Ptholomeus. [finis] Hoc est quod ego malui exponere in hoc libro. Perfecta est eius expositio. Laus tibi sit Christe quoniam liber explicit iste. Amen.’

Origin Translated from Arabic by an unidentified 12th-century translator, who knew and used Plato of Tivoli’s translation (B.1.2). Lemay, Abū Ma’šar…, IV, 91, dates the translation to after c. 1155, on the ground that Aristotle’s Meteorologica is quoted, while he admits elsewhere (VII, 15 n. 6) that it may have been initiated by John of Seville. There is an extensive discussion of this version in Lemay, The Kitāb…, I, 216-225, where it is suggested that this translation was started by John of Seville, then completed by Plato of Tivoli and finally revised by Gerard of Cremona.

Bibl. R. Lemay, Abū Ma‘šar al-Balḫī [Albumasar]: Liber introductorii maioris ad scientiam judiciorum astrorum, Napoli, 1995-1996, IV, 90-92; VII, 15 n. 6; R. Lemay, Le Kitāb at-Tamara (Liber fructus, Centiloquium) d’Abū Ja’far Aḥmad ibn Yūsuf [Ps.-Ptolémée], New York, 1999, I, 216-225; J.-P. Boudet, ‘Astrology Between Rational Science and Divine Inspiration. The Pseudo-Ptolemy’s Centiloquium’, in Dialogues among Books in Medieval Western Magic and Divination, eds S. Rapisarda, E. Niblaeus, Firenze, 2014, 47-73: 53; J.-P. Boudet, ‘Nature et contre-nature dans l’astrologie médiévale. Le cas du Centiloquium du Pseudo-Ptolémée’, in La nature comme source de la morale au Moyen Âge, ed. M. van der Lugt, Firenze, 2014 (Micrologus’ Library 58), 383-410: 387; D. N. Hasse, ‘Stylistic Evidence for Identifying John of Seville with the Translator of Some Twelfth-Century Astrological and Astronomical Texts from Arabic into Latin on the Iberian Peninsula’, in Ex Oriente Lux. Translating Words, Scripts and Styles in Medieval Mediterranean Society, eds C. Burnett, P. Mantas-España, Córdoba-London, 2016, 19-43: 28-30; D. Juste, ‘The Impact of Arabic Sources on European Astrology: Some Facts and Numbers’, Micrologus 24 (2016), 173-194: 185 (n. 2); J.-P. Boudet, ‘Causalité et signification dans le Centiloquium du pseudo-Ptolémée’, in Orbis disciplinae. Liber amicorum Patrick Gautier Dalché, eds N. Bouloux, A. Dan, G. Tolias, Turnhout, 2017, 607-624: 608.

Ed. Lemay/Boudet (in preparation).

MSS

Basel, UB, F.III.33, s. XIII, f. 1r-8vImages

London, BL, Additional 22808, s. XV, f. 24ra-41ra

St Petersburg, BAN, F. 8 (XXAb/IIII), s. XIII, f. 142ra-152va