Project icon: lavishly furnished initial letter with a painting of Ptolemy using an astrolab.

Ptolemaeus

Arabus et Latinus

Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω α β γ δ ε ζ η θ ι κ λ μ ν ξ ο π ρ σ ς τ υ φ χ ψ ω
The following characters have a special meaning.
Put them next to a word without a space between.
" "encloses a sequence of words so that the sequence is searched as a whole.
+The following word must appear.
-The following word must not appear.
~The following word should not appear but may appear.
<The following word should appear but is not as relevant as other words.
>The following word should appear and is more relevant than other words.
( )groups words together so that one of the prefixes above can be applied to the whole group.
*is a wildcard behind a word, representing null, one or several arbitrary characters.

Work B.1.4

Pseudo-Ptolemy
Centiloquium (version ‘Mundanorum’)

Text ‘(ed. Lemay/Boudet) Hic est liber quem edidit Ptholomeus in quo continentur C verba ex electissimis sententiis iudiciorum astrorum, et est expositio Hali medici magni. [1] Verbum primum. Mundanorum ad hoc et ad illud mutatio celestium corporum mutatione. Causas rerum rimaturus primo celestia contemplare, scientia namque astrorum ex te et illis est… [comm.] Expositio. Quod dixit Ptholomeus, ‘ex te et illis’, significat quod qui res futuras prenoscere desiderat duabus viis oportet incedere… [2] Verbum 2. Quando perscrutatur elector melius, inter illum et naturam nulla est differentia. Dixit Ptholomeus: Quando perscrutatur, etc. [comm.] Expositio. Multi homines putaverunt quod Ptholomeus loqueretur hic de electionibus quas eligebant astrologi in inceptionibus operum… [3] Verbum 3. Naturatus in aliquo ille est significator cuius rei fortis invenitur in eius nativitate. Dixit Ptholomeus: Naturatus in aliquo etc… [comm.] Expositio. Docet hic Ptholomeus in huius libri, capitulo 86, quod stelle tales sunt et fortitudines ex eis manantes et opera earum animabus… [4] Verbum 4. Anima naturata iudicat super secundis a stellis et erit eius certificatio plus quam multorum secundum ipsa astra iudicantium. Dixit Ptholomeus: Anima naturata, etc… [comm.] Expositio. Iam docuit quomodo anima habet hoc ex natura. Nunc docet Ptholomeus quod secunde stellarum sunt ex opere… [5] Verbum 5. Potest astrologus plurimum avertere de operatione stellarum cum fuerit sciens nature agentis in eo, et preparaverit ante suam descensionem recepturum sustinere valentem. Dixit Ptholomeus: Potest astrologus, etc… [comm.] Expositio. Hoc videmus quod idem opus non est equale suscipientibus et receptorem ad maius vel minus suscipientem vertere possumus… [6] Verbum 6. Electio profectus, quando fuerit fortitudo hore augens super excellentiam que est inter duas constellationes, apparebit. Et si fuerit remissior non apparebit signum electionis tantum in aliquo. Dixit Ptholomeus: Electio profectus, etc… [comm.] Expositio. Assignatio nativitatis et fortitudo electionis cum in significatione boni convenerint illud bonum adcrescet electione… [7] Verbum 7. Non potest pervenire ad iudicium super admixtionem planetarum nisi sapiens humorum et complexionis naturalis. Dixit Ptholomeus: Non potest, etc… [comm.] Expositio. Complexio stellarum est hoc quod operantur earum nature in coniunctionibus et aspectibus… [8] Verbum 8. Anima sapiens potest adiuvare celestem operationem quemadmodum seminans virtutem naturalem per cultum et purgationem. Dixit Ptholomeus: Anima sapiens, etc… [comm.] Expositio. Sapiens est anima illa que scit id quod de fortitudinibus celi prediximus… [9] Verbum 9. Ymagines que sunt in hoc compositionis8 mundo celestibus obediunt ymaginibus. Quocirca describunt eas ymaginarii9 cum planete10 ingrediuntur ipsas ad omne quod operari volunt. Dixit Ptholomeus: Ymagines que sunt, etc…. [comm.] Expositio. In hoc capitulo vult Ptholomeus multa ymaginum secreta patefacere, et vultus qui in hoc seculo esse dicuntur sunt species animalium et species plantarum… [10] Verbum 10. Interponere malignos in electionibus quemadmodum phisicus subtilis venena modo sufficienti. Dixit Ptholomeus: Interponere malignos, etc… [comm.] Expositio. Insipientes astrologi nonnisi fortunas inspiciunt easque in optimis locis ponunt, malignos autem pretermittunt nec de eis curant… [51] Verbum 51. Locus Lune qui est in nativitate ipse est gradus ascendens in hora casus spermatis. Et locus Lune in hora casus spermatis est gradus ascendens in hora nativitatis. Dixit Ptholomeus: Locus Lune, etc… [comm.] Expositio. Omnes homines periti in naturali scientia sciunt quod tempora quibus in matrum ventribus morantur infantes non sunt equalia omnibus immo quidam faciunt mediocrem moram in quorum nativitatibus invenitur Luna in ascendente quia Luna perfectos circulos peragravit… [60] Verbum 60. Crises veri significative sunt hore in quibus apparet mutatio esse infirmi ad bonum sive ad malum in tempore veloci. Et ipse sunt essentia Lune in angulis quadrantis quem circumdat circulus directus. Et mutatio que est ante illas est essentia Lune in angulis octavis… [comm.] Expositio. Vult in hoc loco Ptholomeus nobis dies creticos ostendere et quid de infirmis futurum sit ex bono seu malo. Est et hoc capitulum magis necessarium phisico quam astrologo. Phisicorum enim quamplures dies creticos [99] Verbum 99. Scintillationes stellarum et stelle cum caudis sunt secunde stellarum et non sunt ex eis. Dixit Ptholomeus: Scintillationes, et cetera. [comm.] Expositio. Iam diximus hoc alias. [100] Verbum 100. Dixit Ptholomeus: Anaezic, etc. Iste scintillationes significant basum. Et si fuerint ex una parte, significabunt ventos ex ea parte venturos… [comm.] Expositio. Aristoteles docuit nos in libro quem composuit de hiis que superius accidunt quod basi sicci quando ascendunt usque ad circulum igneum faciunt istas scintillationes, ideo significant siccitatem — Et stella cum caudis Domina Capillorum apparuit et mortuus est rex anno eodem. Quicquid enim diximus in hoc libro Ptholomei iam probavimus et quantum melius quivimus exposuimus. Explicit expositio ex commentario Haly medici.’

Origin Translated from Arabic in the twelfth century. Lemay (The Kitāb…, I, 326) recognised Hermann of Carinthia’s style and noted that a passage of Hermann’s translation of Albumasar’s Introductorium maius (VI.20) is quoted in verbum 69 (so making this version posterior to 1140). The title in MS Avignon, BM, 1022 reads ‘Incipit Centiloquium Ptholomey cum expositione Heremani’. Yet Hasse noted unmistakable stylistic features of John of Seville. In any case, the translator knew Plato of Tivoli’s version (B.1.2), which he used in several places, in particular for the commentary of v. 1-9. Many manuscripts also include the two additional chapters, as in Plato’s version (B.1.2a and B.1.2b). Besides the manuscripts noted below, this version also occurs in the so-called ‘threefold version’ (see under Plato of Tivoli, B.1.2).

Bibl. F. J. Carmody, Arabic Astronomical and Astrological Sciences in Latin Translation. A Critical Bibliography, Berkeley-Los Angeles, 1956, 16 (no. 3c); R. Lemay, ‘Origin and Success of the Kitāb Thamara of Abū Ja’far Aḥmad ibn Yūsuf ibn Ibrāhīm from the Tenth to the Seventeenth Century in the World of Islam and the Latin West’, in Proceedings of the First International Symposium for the History of Arabic Science (Aleppo, April 5-12, 1976), Aleppo, 1978, II, 91-107: 104; R. Lemay, Abū Ma‘šar al-Balḫī [Albumasar]: Liber introductorii maioris ad scientiam judiciorum astrorum, Napoli, 1995-1996, VII, 58-61; R. Lemay, Le Kitāb at-Tamara (Liber fructus, Centiloquium) d’Abū Ja’far Aḥmad ibn Yūsuf [Ps.-Ptolémée], New York, 1999, I, 325-388; J.-P. Boudet, ‘Astrology Between Rational Science and Divine Inspiration. The Pseudo-Ptolemy’s Centiloquium’, in Dialogues among Books in Medieval Western Magic and Divination, eds S. Rapisarda, E. Niblaeus, Firenze, 2014, 47-73: 52; J.-P. Boudet, ‘Nature et contre-nature dans l’astrologie médiévale. Le cas du Centiloquium du Pseudo-Ptolémée’, in La nature comme source de la morale au Moyen Âge, ed. M. van der Lugt, Firenze, 2014 (Micrologus’ Library 58), 383-410: 387; D. N. Hasse, ‘Stylistic Evidence for Identifying John of Seville with the Translator of Some Twelfth-Century Astrological and Astronomical Texts from Arabic into Latin on the Iberian Peninsula’, in Ex Oriente Lux. Translating Words, Scripts and Styles in Medieval Mediterranean Society, eds C. Burnett, P. Mantas-España, Córdoba-London, 2016, 19-43: 28-30; D. Juste, ‘The Impact of Arabic Sources on European Astrology: Some Facts and Numbers’, Micrologus 24 (2016), 173-194: 185 (n. 2); J.-P. Boudet, ‘Causalité et signification dans le Centiloquium du pseudo-Ptolémée’, in Orbis disciplinae. Liber amicorum Patrick Gautier Dalché, eds N. Bouloux, A. Dan, G. Tolias, Turnhout, 2017, 607-624: 608.

Ed. Lemay/Boudet (in preparation).

MSS

Avignon, BM, 1022 (341), s. XV, f. 209ra-224vb

Berlin, SBPK, Hamilton 557, s. XIII, f. 1r-14r

Berlin, SBPK, lat. fol. 54 (964), s. XV, f. 194va-207vb

Berlin, SBPK, lat. fol. 246, s. XV, f. 24ra-31vd

Brussels, BR, 18678-18781, s. XIV, f. 2ra-10ra

Cracow, BJ, 551, s. XIV, f. 120va-121rb

Dijon, BM, 1045 (116), s. XV, f. 119v-147v

Dublin, TC, 441, s. XIV, f. 212v-227r

Erfurt, UFB, Amplon. F. 377, s. XIV, f. 54vb-62va

Erfurt, UFB, Amplon. F. 379, s. XIV, f. 93ra-99rb

Erfurt, UFB, Amplon. Q. 363, s. XIII, f. 89va-94ra

Erfurt, UFB, Amplon. Q. 376, s. XIV, f. 94va-105va

Florence, BML, Ashburnham 1733, s. XIII, f. 56ra-73rb

Ghent, UB, 5 (416), s. XV, f. 4r-21r

Leiden, UB, Voss. lat. O.3, s. XV, f. 143r-169v

Leipzig, UB, 1463, s. XV, f. 103vb-105ra

Leipzig, UB, 1471, s. XV, f. 21va-34vb

Leipzig, UB, 1484, s. XV, f. 276va-278ra

Leipzig, UB, 1491, s. XV, f. 124ra-141vb and 100r

London, BL, Royal 12.E.XV, s. XIII-XIV, f. 117r-135r

London, BL, Royal 12.F.VII, s. XIV, f. 242va-251vb

London, BL, Sloane 332, s. XV, f. 19r

London, BL, Sloane 2030, s. XIII, f. 11r-30r

London, BL, Sloane 2030, s. XIII, f. 114r-118r

Melk, SB, 601 (olim 51), s. XV, f. 282v-293r

Milan, BA, C. 299 inf., s. XV, f. 182ra-183ra

Munich, BSB, Clm 228, s. XIV, f. 83r-93v

Munich, BSB, Clm 275, s. XV, f. 2r-12v

Munich, BSB, Clm 6748, s. XV, f. 13r-34r

Nürnberg, SB, Cent. VI 22, s. XIV, f. 156ra-172rb

Nürnberg, SB, Solg. Ms. 31.4°, s. XV, f. 11r-38v

Oxford, BL, Bodley 597, s. XV, f. 103r-111v

Paris, BnF, lat. 7282, s. XV, f. 5ra-13vb

Paris, BnF, lat. 16204, s. XIII, pp. 543a-548a

Paris, BnF, lat. 16204, s. XIII, pp. 553a-584bImages

Paris, BnF, n.a.l. 625, s. XIV, f. 34ra-46va

Paris, BnF, n.a.l. 693, s. XIV, f. 15r-15v

Parma, BP, 718-720, s. XIII-XIV, f. 271r-274r

Pommersfelden, GSB, 66 (2640), s. XIII, f. 34r-35r and 51rb-51vb

Pommersfelden, GSB, 129 (2689), s. XIV, f. 1ra-8ra

Vatican, BAV, Pal. lat. 1122, s. XIV, f. 124rb-134vb

Vatican, BAV, Pal. lat. 1340, s. XV, f. 245ra-258vb

Vatican, BAV, Pal. lat. 1368, s. XV, f. 43vb-45ra

Vatican, BAV, Pal. lat. 1381, s. XIV, f. 230ra-243rb

Vatican, BAV, Pal. lat. 1390, s. XIV, f. 16r-40v

Vatican, BAV, Vat. lat. 3096, s. XIV, f. 145r-160r

Vienna, ÖNB, 2388, s. XIII, f. 8r-22r