Aphorismi astrologici ad lectionem Apotelesmaton Ptolemaei utiles

Progressio physica

〈1〉 Ex calido, frigido, humido, sicco, primis inquam qualitatibus, procedunt secundae qualitates, ut asperitas, exustio, incisio et his similia, ex quibus tertiae, ut vocant, sicuti semen generandi, lac etc. Rursus ex his similitudine substantiae fiunt aliae qualitates, opere quidem sensibus manifestae sed ratione operis occultiores, quas catharricas vocant. Ab his denique aliae intellectu obscuriores, quae nominantur proprietates.

Progressio astrologica

〈2〉 Ita astrologi suas habent πορείας, ut exempli gratia Luna in Cancro et tertia domo, Saturnus in Libra et sexta domo, immoderatam frigiditatem humidamque intemperiem in cerebro ratione Luna operabitur, pectus angustum et debile ob easdem qualitates efficiet. Ab his qualitatibus immoderata pituita, ob debilem naturalem calorem a Saturni siccitate factam, generabitur, quae in pulmones descendet. Ab his tertia procedit dispositio, spirandi difficultas. Ab hac corporis extenuatio, tabes propter exsiccationem in corde factam propter prohibitam respirationem cum frigiditate iunctam, namque tam pulmo quam pituita frigida supponuntur.

〈3〉 Sic ergo ex Cancri et Saturni immoderata frigiditate et humida qualitate immoderata Lunae et Cancri, tertio ex robore Saturni in Libra, quarto ex sexta domo, quae morbos significat, denique ratione primarum qualitatum in tabis cognitionem devenimus. Has progressiones diligenter annotare oportet ut huius disciplinae calumniatores videant esse φυσικὸν τῆς ὑφυγήσεως τρόπον apud astrologos et ἁρμόζοντα τῆ φιλοσοφίᾳ τρόπον.

〈4〉 Tempora aequinoctiorum et solstitiorum medicamenta non sunt exhibenda.

〈5〉 Iuxta rationem motus Lunae critici dies sunt instituendi.

〈6〉 Lunam observare debent agricolae in secandis inserendisque arboribus atque seminibus serendis.

〈7〉 Ex aspectu syderum nautae motus, ventorum et temporum qualitates diiudicare debent.

〈8〉 Tria faciunt ad hyemis temperiem, Mars in Cancro et Leone, Saturnus in Aquario et Iupiter cum Sole, nam Saturnus cum plurimum abest frigus augere non potest, Mars vero est quidem parvus, Sol denique Iupiter cum Sole calorem illus maxime auget et fovet.

〈9〉 Hyems saeva et aestas temperata fiet contrariis rationibus ut si Sol, Mars, Iupiter absint in Aquario et Saturnus in Cancro vel Leone.

〈10〉 Quicquid in universo fit seu ad temporum mutationes pertineat seu ad generationem interitumve planetarum aut animalium, id totum ad syderum motus et naturas atque configurationes referri debet atque ex his praecognosci.

〈11〉 Quanto sydus maius est ac motus velocior eo etiam opera syderis sunt manifestiora, ut opera Solis manifestissima sunt, post Lunae, inde Veneris, postea Mercurii. Nam ut Mercurius celeriter est, ita Venus robustior ob magnitudinem, inde Saturnus, post Iupiter atque haec in comparatione ad Solem, Mars vero habet obscuriora opera, quia serius Soli iungitur, deinde etiam est minor quam Iupiter.

〈12〉 Stellarum fixarum opus manifestius est opere trium superiorum, earum inquam quae conspicuae sunt magnitudinis aut saltem mediocris cum parva latitudine, minus vero quam Mercurius et Venus ob tarditatem motus.

〈13〉 Quo ad opera Lunae fixae stellae ostendunt opera manifestiora et maiora, inde Saturnus, post Iupiter, Mars, Venus, Mercurius.

〈14〉 Planeta leviore saepius redeunte ad congressus alterius qui tardius movetur, seu per coniunctionem seu per radios ei applicetur, quod polliciti sunt ab initio saepius repetendo confirmant et augent.

〈15〉 Praestantius est atque melius de rebus maximis vel minimum scire quam de minimis universa.

〈16〉 Aeris qualitates difficulter cognoscuntur, quia congressus et configurationes stellarum non revertuntur; et configurationes coelorum nostris temporibus non sunt similes neque esse possunt antiquis, quarum similitudine ars ipsa confecta est.

〈17〉 Maior est vis astrorum quam ut quisquam eam aestimare possit. Nam legum et imperiorum mutationes et naturae miracula (non inquam illa quae divina fiunt providentia) quae varii ad varia referunt ab his prodeunt.

〈18〉 Notissimi stellarum congressus sunt hi: Lunae cum fixis, Lunae cum Sole, Lunae cum Saturno atque aliis planetis, Solis cum fixis et cum planetis, Mercurii cum Sole et cum fixis, postea cum aliis planetis, Veneris cum iisdem stellis. Denique Mercurius et Venus reliqui vix sunt noti, Saturnus quidem cum Iove propter tarditatem motus, Mars vero propter parvi orbis in quo defertur magnitudinem. Hodie tamen acuratiore studio congressus stellarum observantur et annotantur.

〈19〉 Astrorum promissa minuuntur, augentur et pervertuntur multis de causis quales sunt natura seminis, patria, educatio, consuetudo et ea quae haec consequuntur atque ab his pendent.

〈20〉 Per astrologiam praecognoscere possumus mutationes quae fiunt per aeris transmutationem et in mutato aere ambiente simul. Primo corpora nostra primis qualitatibus immutantur, inde corpus et animus, unde temperaturae, sanitas, morbi, brevitas et longitudo vitae et quae unicuique horum sunt coniuncta, ut corpori res familiaris atque convictus, animo existimatio et dignitas, ad quae corporis et animi incommoda accedunt casus.

〈21〉 Res quae a syderibus ex generalibus constitutionibus eveniunt non sunt unae sed plures et hae variae atque multiplices.

〈22〉 Sunt quaedam constitutiones generales adeo potentes ut homines per eiusmodi graveis adfectus terrae, aquae, aeris superentur.

〈23〉 Si Mars in Leone fuerit cum Sole calor et siccitas producitur, inde multae acutae febres uno loco magis quam altero, plus in viris quam mulieribus, et biliosis atque exercitatis quam pituitosis et in ocio degentibus, et in his qui multo vini potentis potu et aromatibus utuntur quam qui contrariis, et in pestilentibus locis quam in salubribus.

〈24〉 Maxime illustres effectus sunt Solis et Lunae et stellarum fixarum illustrium quae proxime ad viam Solis accedunt.

〈25〉 Omnis planeta planeta] pleneta B et omne sydus talem habet virtutem qualem habet impressionem.

〈26〉 Quae aequaliter moventur tepescunt; quae vero modo velociter modo tarde qualitates magis excitant non autem substantiam mutant.

〈27〉 Sol secundum substantiam calidissimus est, secundum qualitatem impressam moderate calidus, atque paululum siccus.

〈28〉 Virtus omnium syderum consequitur magnitudinem syderis seu potius luminis, quae consistit in corporis magnitudine, luminis claritate et densitate.

〈29〉 Uniuscuiusque syderis proprium lumen est diversum ab aliis magnitudine, multitudine, tenuitate et celeritate quod vero reflectitur, Solis est purissimum atque tenuissimum et densissimum.

〈30〉 Velocitas motus in Luna maxime considerandus est et plurimum facit, postea in Mercurio et Venere, nam motus velocitas in superioribus non tantum facit quantum in inferioribus.

〈31〉 Planetarum habitus non solum ad Solem sed et ad Lunam considerandus est, Iupiter cum Sole et Luna foecunditatis autem est.

〈32〉 Omnia astra proprio et Solis lumine praedita sunt, Luna quidem plus alieno, caetera proprio aut aequaliter sed valde pauca.

〈33〉 Nullus superiorum potest esse valde humidus, nec ullus inferiorum valde siccus.

〈34〉 Luna et Mercurius faciunt instabilis homines, quia neuter eorum quiescit unquam.

〈35〉 Lunae motus, quia est perpetua manifestus, ideo lunaticorum instabilitas est omnibus cognita unde etiam stultitia nominatur.

〈36〉 Mercurii instabilitas dubia est et non adeo manifesta, idcirco calliditas appellatur et speciem prudentiae habet quamvis vere prudentia non sit, sed quaedam natura instabilis et dolosa.

〈37〉 Luna luminibus plena maximas adducit foelicitates quoniam calida satis est pro luminis ratione, vacua vero debiliter nobis benefacit.

〈38〉 Mercurius orientalis a Sole remotus et Lunae propinquus aut in illius configurationibus, humectat quantum enim Sol calefacit tantum Luna humectat.

〈39〉 Iupiter temperamentum supremum habet et maxime beneficus est, quia calor humido perfecte dominatur.

〈40〉 Venus mediocriter temperata est propter humidi abundantiam unde etiam mediocriter est temperata.

〈41〉 Luna minus temperata ideo minus benefica propterea caloris parvitatem, parum enim dominatur humido.

〈42〉 Luminis magnitudo prima est in Sole, postea in Iove quo ad robur, inde in Luna quo ad densitatem ac terrae propinquitatem, post 〈in〉 Venere, Marte, Mercurio, Saturno.

〈43〉 Luminis temperies in Iove optima est, postea in Venere, deinde in Luna, in Mercurio mediocris atque mutabilis, prava in Marte, pessima in Saturno.

〈44〉 Sol maxima omnium fortunarum est neque planeta ullus magis est beneficus neque magis temperatus.

〈45〉 Orientales planetae humidiores sunt occidentalibus quantitate luminis, non qualitate.

〈46〉 Stellae fixae maiores sunt efficatiores, parvae imbecilles.

〈47〉 Stellae agunt lumine et vis illarum est qualis in effectu videtur.

〈48〉 Stellae fixae, quia plurimum a terra absunt et proprio motu tardissime feruntur, ideo vis illarum ad terram non pervenit sed miscetur aliis planetis.

〈49〉 Stellae fixae proximiores lineae eclipticae, beneficio planetarum qui illis iunguntur, vires suas ad nos transmittunt.

〈50〉 Stella fixa similis cum planeta simili habet evidentissimos effectus, cum contrario obscurissimos, cum dissimili et alterius generis incertos et qui ferme non nisi post eventum dignosci possunt.

〈51〉 Stellae fixae cum Sole maximos effectus habent circa vitam et honores, cum Luna circa fortunam, post Iupiter, Saturnus, Mars, Venus, Mercurius.

〈52〉 Planetae in oppositione et quadrato Solis, si in ipsis punctis fuerint, ita se habent. In primo stationis primae puncto tanto sunt calidiores quanto humidiores, antea humidiores quam calidiores, post sicciores quam calidiores, in ipso oppositionis puncto tanto calidiores quanto sicciores. Tunc vero est ac si nihil caliditatis aut siccitatis addidissent. Protinus vero fiunt sicci atque frigidi sicut siccitas augeri incipiat usque ad medium spatii, quod est usque ad stationem secundam. Inde siccitas remittitur, frigiditas vero augetur usque ad medium inter stationem secundam et occultationem. Ibi ultimo consistit et fit debilissimus.

〈53〉 Cor coeli est validius omnibus postea ascendens, sed in vita et affectibus animi atque corporis ascendens est validius, quia magis est proprium. Postea septima domus, 11, 9, 12, 8, 2, 6.

〈54〉 Liberi nascuntur qui significatores habent in signis imperantibus; servi in obedientibus.

〈55〉 Planeta in signis contrariis ab his in quibus exaltatur aut dominium habet aut trigonum, virtus illius diluitur et debilitatur, atque id tum maxime cum contraria fuerit vis planetae naturae signi.

〈56〉 Iupiter praestat temperamentum, quia virtutes et boni mores et naturae robur consistunt circa temperantiam; idcirco Iupiter haec omnia significabit et simul divitias et honores, talia enim ex moderatis proveniunt actionibus et nunquam ex extremis.

〈57〉 Ex deterioribus concursibus qua〈e〉 in coelo fiunt sunt coniunctiones Saturni et Martis in Cancro, maxime tempore eclipsium.

〈58〉 Causae universales effectuum sunt potentiores causis singularibus, et generaliores minus generalibus.

〈59〉 Causa debilis universalis non potest vincere validam propriam.

〈60〉 Causae universalis vincit singularem ubi par est magnitudo effectuum significatorum.

〈61〉 Causa universalis, in comparatione ad proprium effectum, potentior est quam singularis.

〈62〉 Ex eclipsibus magni effectus proveniunt.

〈63〉 Iuditia temporum in magnis eventibus ex eclipsibus sumuntur, partim vero temporis quae intercipiuntur inter eclipses ex stationibus et exortibus heliacis planetarum.

〈64〉 Quae minus manent maiores effectus et efficatiores producunt quam quae diu.

〈65〉 Quaedam in generalibus causis plus possunt, quaedam in propriis et singularibus. Coniunctiones, enim quod lumine constent, pluribus diebus manent; oppositiones unica die transeunt.

〈66〉 Coniunctiones magnae, nisi ab eclipsibus vim recipiant, non sunt magnifaciendae; sunt tamen quaedam generalia quae ex magnis habentur coniunctionibus.

〈67〉 Coniunctiones in signis aqueis, quia est trigonus Martis, significant multa bella et inventiones operum mechanicorum propter Martem, et morbos malignos, contagiosos propter Scorpionem, Cancrum et mixtionem Martis cum Venere et Luna, et haereses graves et magnas Mahumeti et aliorum, quorundam dogma, lex et religio sub eo trigono initium habuit.

〈68〉 Coniunctiones in signis igneis et trigono Arietis, si fiant, tum mundi imperia et monarchiae constituuntur propter Solem et Iovem dominium qui significant tranquillitatem in mundo. Apparent etiam sapientes et insignes viri, magnae sterilitates propter dominium planetarum calidorum parumque humidorum.

〈69〉 Coniunctiones in signis terreis et trigono Tauri si fiant, tum terraemotus generantur et inundationes et plures cometae propter Capricornum in quo dominantur Saturnus et Mars, et debilitatem praefectorum qui sunt Venus et Luna, dissolventurque quae parata sunt sub trigono aqueo.

〈70〉 Coniunctiones in signis aereis si fiant et trigono Geminorum, dissolventur monarchiae per trigonum Arietis factae, et loco eius traducetur monarchia in aliam partem. Et propter dominium Saturni et Mercurii erunt multi sapientes atque artes vigebunt, erunt etiam multi deceptores et homines improbissimi vigebunt quoque vitia et libidines. Et propter Mercurium multi apparebunt cometae.

〈71〉 Omnia principia actionum prius sunt in rebus naturalibus quam voluntariis atque artificiosis, naturalia nomine, nomines, plantas, belvas, pisces, elementa. Ipsa etiam artificiosa ut impetu feruntur naturali veluti gravitate vel impulsu. Et mentes hominum ut appetitu feruntur naturali, atque vincuntur ut vero consilio agunt, parum aut nihil habent principii ab astris.

〈72〉 Stellae verticales magnam habent vim et sunt illae quae tantum habent declinationem ab aequinoctiali, quanta est elevatio poli illius regionis.

〈73〉 Stellae quae simul in eadem regione ascendunt aut M.C. obtinent aut descendunt, plurimum eodem tempore possunt, quia vires inter se commiscent.

〈74〉 Stellae quae in communi sunt circulo positionis positionis] politionis B multum possunt, quia singulis diebus vires suas invicem commiscent.

〈75〉 Stellae quae semel in die perveniunt ad communem intersectionem horizontis et meridiani sunt potentissimae, quia singulis diebus cum in illo sunt puncto erunt cum omnibus planetis ac fixis in uno circulo positionis. Sunt autem illae quae tantum habent declinationem, vel septentrionalem vel meridionalem, quantum est complementum elevationis poli ad 90 gradus.

〈76〉 Si quis singularium rerum praedictionibus operam dare vult, non poterit nisi comprehensione generaliorum ad illas venire.

〈77〉 Mercurius, dominus mediae partis habitabilis, omnes leges in medio provulgat et ex illo in extrema perveniunt.

〈78〉 Mercurius per se non potest legem dare, sed socius Saturnus dat legem Iudaeorum, quae est durissima. Si[c] socius fuerit Iupiter Christianorum legem, si Mars Mahumeticam, si Venus idololatriam.

〈79〉 Trigonus Arietis, Leonis, Sagittarii est Christianorum, eius dominus Iupiter, quia Sol est communis. Trigonus Tauri, Virginis, Capricorni idololatriae, eius dominus Venus, Luna vero est communis. Trigonus Geminorum, Librae, Aquarii Iudaeorum, eius dominus Saturnus, nam Mercurius est communis. Trigonus Cancri, Scorpionis, Piscium Mahumetarum, dominus eius Mars.

〈80〉 Effectus eclipsium inchoati augentur vel minuuntur, aut per novilunia aut plenilunia, vel quadratas radiationes luminarium cum inciderint in locos autores effectus, hoc est, in locos eclipsium aut illis configuratos, id est ex trigono respicientes, nam si concordant augebunt, si non concordant minuunt.

〈81〉 Stellae quae disponunt loca eclipsium, si noviter emergunt aut occultantur aut stationem ingrediuntur vel noctu emicant, augent vel minuunt effectus. Augent quidem dum e Sole radiis emergunt et in stationibus sunt, etsi enim debiliores sint, quia tamen firmi manent in uno loco plus operantur, debilis enim assidue assistens plus operatur quam validus vagans. Minuunt vero effectus cum occultantur planetae dispositores et noctu emicantes et retrogradi.

〈82〉 Quotiescunque fuerit unus locus tantum significator alicuius rei, potentiorem in illo loco pro dispositore accipiemus. Si vero duo aut plures loci fuerint significatores, principalis erit qui plus habet potestatis in primo loco. Inde etiam illi ex ordine adiungentur qui reliquis locis primi imperabunt.

〈83〉 Si ambigua fuerit dominii ratio, praeponetur ille qui in angulo fuerit vel potentior, ut in domo, exaltatione, etc. et qui maioris sectae vel conditionis erit, ut directus retrogrado, orientalis occidentali.

〈84〉 Signa aequinoctialia sentiuntur dominium super status legum ut sunt sacra, caeremoniae, haereses, sacerdotia, pontificatus, etc. Signa tropica significant mutationem aeris, legum, morum, etc. Signa fixa res fixas significant, ut aedificia et his similia. Signa communia significant homines, reges, magistratus, etc. Regiones quae aequinoctiali proximae sunt magis afficiuntur a planetis, quae vero a septentrione et meridie sunt positae minus afficiuntur a planetis itaque ab eclipsibus minus sed a stellis fixis magis.

〈85〉 Benefica si fuerit domina eclipsis et cardinis et dominetur civitati aut provinciae in quam significata incidunt et a maleficis non impediatur, plurimum illis locis benefaciet. Quod si aliqua harum conditionum defecerit, minus iuvabit.

〈86〉 Malefica si praefuerit eclipsi et cardini atque locis adfectis per eclipsim, vel vincatur a beneficis, parum oberit et multo minus si utrumque adsit.

〈87〉 Maleficae si regionibus, civitatibus vel povinciis seu locis adfectis non dominentur, nec a beneficis impediantur, deterius adficient, ac quanto validiores, tanto pessime.

〈88〉 Planetarum bonorum semper est benefacere et dominari locis subiectis eclipsi, et id semper prodest seu bonum augendum sit seu malum minuendum.

〈89〉 Robur stellae bona et mala auget sicut imbecillitas minuit.

〈90〉 Qualitas tempestatum non solum ex natura signorum partiumque illorum, tam in longitudine quam latitudine, verum etiam ex natura signorum quae extra zodiacum sunt est investiganda.

〈91〉 Omnes effectus significatorum generaliter reducuntur ad tres dispositiones: naturam significatoris, bonam vel malam aut mediam, ad debilitatem vel robur, ad qualitatem, quod sit foelix vel infoelix. Ita ut optimi effectus fiant cum benefica fuerit robustissima, foelicissima, pessimi cum malefica fuerit robustissima, infoelicissima, media ex his cognosces.

〈92〉 In unaquaque genitura, oportet seligere quendam locum in coelo, ut pro vita, pro divitiis, pro honoribus, etc. et ad illa loca coeli totum reliquum coelum comparare atque iuxta illam comparationem iudicare.

Finis aphorismorum.