ro regio iam propior sit aequinoctii circulo addemus ob haec partem 11. et fient partes temperatae regionis. Contra in calidiore detrahemus eandem partem iuxta rationem maioris distantiae apparebitque distantia in qua Sol efficit medium ver in ea regione. Velut ubi polus altior est horizonte 53. partibus, velut Edimburgi tunc Bononiae est ver medium temperamentum cum Sol distat a vertice partes 33. igitur cum 53. superet 23. in 20. quod est pars ferme 7. ex 11. detrahemus hanc partem et insuper differentiam a 53. relinquentur partes distantiae Solis a vertice Edimburgi 30. et ideo Sol declinabit ab aequinoctii circulo partibus 43. et ideo erit in fine Geminorum. Quanto vero magis appropinquant extremis inhabitabilibus, id est, male habitabilibus, tanto magis assimilantur illorum moribus, si frigidissimae, moribus Getarum et Laponum, si calidissimae, moribus Aethiopum et Indorum. Contraria ratione qui ex inhabitabilibus regionibus sunt, eo mitiores erunt et minus barbari ac feri, quo magis temperatae regioni erunt proximiores.

Textus XI

Horum etiam propiores Austro ingeniosiores et calidiores et rerum divinarum periti magis esse consuevere quod punctus ipsorum verticalis propinquior sit cum signifero. Tum errantibus sub illo stellis, pro quarum quasi familiaritate et ipsi animos habent promptos et faciles in comprehensione ac vestigatione rerum ac artium, maximeque earum quae proprie mathemata vocantur. Praeterea orientales horum viridiores sunt et animis fimis nihilque celantes. Orientem enim iure solaris naturae esse dixerimus, proinde et pars illa diurna et virilis et dextra putanda, cernimus autem in animantibus quoque dextra esse magis valida et robusto. Contra occidentales effoeminatores sunt et molliores et occultatiores, nam haec pars Lunae debetur, quae ab occidente semper post interlunia conspiciendam se praebet atque ob hanc causam et nocturna et sinistra, ut opposita orienti traditur.

〈Commentarius〉

Recte etiam non regione temperatam, sed propinquam signifero praetulit hic Ptolemaeus et certe in mathematicis et praesertim in astrologia ea regio praestantissima est in caeteris disciplinis plus valent studia reliquis, cum etiam in mathematicis et in astrologia diligentia gemmarum ostenderit, plus posse industriam ad sapientiam, quam patriam seu coelum. Nam litera Ptolemaei clara est. Quae igitur in temperata regione ad Boream accedunt, quoniam ibi stellae sunt egregiae magnae et illustres in Ursis, et rutilus fulgor, Arcturi, fortes sunt propter Martem, et patientes laborum propter Saturnum, iucundique et hilares propter Venerem, atque effusi in largitionibus et conviviis, nam stellae illae de natura maxime Martis sunt, inde Veneris et Saturni, parumque Iovis. Occidentales vero propter Lunae naturam minus superbi, et peregrinatores magni, fortes quoque propter commistionem Martis cum Luna. Ex his patet, quod Ptolemaeus existimat stellas verticales magnam habere vim, et sunt illae quae tantum habent declinationis ab aequinoctii circulo, quanta est altitudo poli illius regionis. Praeter has considerare decet stellas quae simul in ea regione ascendunt, aut coeli medium obtinent, aut descendunt, commiscent enim vires inter se, quia plurimum eodem tempore possunt. Post has sunt quae in communi sunt circulo positionis, nam et hae singulis diebus vires suas miscent invicem. Inter has potentissimae etiam sunt quae semel in die per-