Ptolemy, Quadripartitum (tr. anonymous, before c. 1250)Start

Madrid, BN, 10053 (olim Toledo 98-21) · 105v

 … Loading: Madrid, BN, 10053 (olim Toledo 98-21) · 105v …

et frigidum, melancolicum scilicet, portendit.

Iupiter quoque orientalis candorem, crines prolixos, oculos rubicundos, corpus procerum, regnum aut dignitatem promittit. Regnat etiam in eo calor et humor, scilicet sanguis. Occidentalis namque mediocrem, albedinis modicum, capillos lenes, calvitiem, oculos mediocres, frigidum et humidum, flemmaticum ⟨scilicet⟩ scilicet] VV1, insinuat.

Mars itidem orientalis album, sed subrubeum, longum, benignum benignum] aperti oris V1, oculos varios, corpus pilosum, calidum et siccum, colericum scilicet, significat. Nam si occidentalis fuerit, ruborem, oculos parvos, capillos ⟨flavos⟩ flavos] V1, lenes et raros, siccum et humidum, fleuma⟨ticum⟩ fleumaticum] V scilicet, confert.

Venus autem quecumque et Iupiter ubique significat verum, capillorum multitudinem et decorem, totiusque pulcritudinis pulcritudinis] iter, then del. M et ornatus honestatem, corporis mollitiem, animi benignitatem et oculorum risus addit.

Mercurius item orientalis curvum, flavum colorem, crines prolixos et rubeos, oculos parvos, animum subtilem, calorem et humorem, sanguinem videlicet, subministrat. Occidentalis autem macilentum corporis et oculorum pallorem, vocem exilem exilem] add. et acutam V1, oculorum oculorum] corr. ex oculosrum M cavos orbes, eorumdem pupillas caprinas in rubedinem, scilicet declinantes, siccum et humidum, scilicet colericum, innuit.

Sol preterea in horum conventu aut respectu maximum significationis prestat incrementum, in forma scilicet et pinguedine. Luna similiter pro ipsius natura et virtute, precipue cum ab eis eis] add. et del. p M separatur et secundum luminis quantitatem, in corpore vel macie aliquid semper tribuit. Nec nec] add. et del. etiam M minus etiam stelle orientales et in mora prima augmentum corporis larguntur, eum enim qui nascitur fortem, promtum, grossum reddunt. Et hoc videlicet quotiens altiores facte, proprios cursus explicant. In secunda namque mora et occidentales debilitatem, dolores, morbos, capillorum ruborem designant. Similiter etiam a locis in quibus consistunt et a circuli quartis aliquid contrahere necessario, ⟨forme scilicet et complexionis⟩ forme... complexionis] V1, videntur. Si quis enim ab equinoctio vernali ad estivum tropicum nascatur, ipsi corporis integritas, color perspicuus, ingenium subtile, oculorum decor et sanguineus humor precellit. Nam qui ab estivo tropico ad autumpnale equinoctium, coloris et status modum, ingenium subtile, oculos grandes, crines spissos et crispos adeptus et ipse colericus erit. Qui autem ab autumpnali equinoctio ad hyemale solstitium nativitatis subit exordia, macilentus atque mediocris, colorem flavum, vocem subtilem, spatulas amplas, capillos lenes, oculorum etiam speciem et melancoliam premonstrat. Sed qui ab hyemali tropico ad veris initia ortus suscipit incrementum, color niger, corporis statura mediocris, capilli lenes et rari, sermo impeditior et flegmaticus iudicatur.

Ad hunc quoque modum iuxta signorum partes a figuris etiam intra zodiacum et extra locatis tolerantiam et et] add. et del. vit M ⟨vires et⟩ vires et] VV1 ceteros suscipiunt proprietatum actus, ⟨patientes et fortes sunt futuri⟩ patientes... futuri] V1. Qui vero sub aliis nascuntur signis, prout eorumdem exigit natura, in membris sibi dicatis ⟨contrahunt virtutem vel debilitatem et illud⟩ contrahunt... illud] V quod sue proprium est nature, sermonem /105vb/ balbum precipue contrahunt. Augmentum quoque vel diminutionem salutis aut morbi, magnitudinis aut parvitatis, fortitudinis vel debilitatis, discretionis aut contra et hoc modo considerari non erit difficile. Leo enim, Virgo et Sagittarius in suis vel sibi dicatis membris fortitudinem vel magnitudinem; Pisces, Cancer et Capricornus debilitatem vel parvitatem. Augmentum, inquam, sive diminutionem secundum horum principium aut finem signorum confertur confertur] conferunt V1. Aries enim, Taurus, Leo addunt in pinguedine, quoniam eorum principium incrementum prestat, finis vero minuit. Salus autem vel matices matices] macies BV1 in principio Sagittarii, Scorpii et Aquarii, ⟨Geminorum⟩ Geminorum] V1, ex eorum autem fine debilitas ⟨vel pinguedo⟩ vel pinguedo] V1 contrahitur. Horum enim principium sal⟨ut⟩em salutem] VV1, finis contra tribuit. Mediocritas autem omnium et modus secundum Virginis et Libre naturam donatur. Qui enim sub eorum ortu nascitur, modestus et sapiens et discretus erit. Scorpius autem, Pisces et Taurus stolidum et imperitum generant. Hec quidem omnia iuxta signorum congruam et aptam convenientiam et ⟨ adiunctionem⟩ adiunctionem] V1 omnium communi facta consideratione [adiunctio adiunctio] corr. ex adiunctione M est] adiunctio est] om. VV1 consideranda consideranda] corr. ex considerandan M censemus.

⟨III.13⟩ ⟨De accidentibus et diuturnis corporum passionibus et morbis⟩

⟨H⟩iis Hiis] i. m. M que suprascripta fuerant hoc ordine digestis corporis morbos dinoscere et cetera que sequntur incommoda V ex locis discernenda videntur. Orientis enim et occidentalis occidentalis] occidentis VV1 cardines, sextum etiam, sed etiam Solis et Lune loca horum veritatem eliciunt. Indiget rursum consideratione non minima infortunia, quotiens in nativitate a predictis cadant locis, dinoscere. Ipsa enim in ascendente et in gradu ascendentis aut in aliis a predictis locis, in oppositione item vel tetragono, utraque ad ad] aut V1 alterum, eius qui nascitur morbos et dolores minantur, precipue Sole et Luna Luna] corr. ex Lunea M aut altero eorum in cardinibus, dum infortunia ascendentis ⟨locum vel occidentis⟩ locum vel occidentis] V possideant vel potius altero luminum vel utroque utroque] iutroque M in occidente, non tamen in ipso cardine, sed potius aliquantulum ad sextum retracta locum. Infortunium vero si secundum a Sole et Luna ⟨signum vel⟩ signum vel] V secundum a cardine optinea[n]t obtineant] obtineat V, morbos multiplices et langores diuturnos secundum ipsius infortunii naturam aut infortunati signi Solis et Lune et iuxta eorumdem locorum in circulo situm. Infortunia igitur in Ariete capitis dolorem, in Tauro colli et in reliquis similiter, prout signa singulas membrorum sortiuntur partes, indicant. Saturnus etiam aurem dextram, sp[e]len spelen] splen BVV1, vesicam, ossa et flegma possidet. Iupiter quoque exteriores corporis partes, costas et etiam sperma. Mars sinistram aurem, venas, testiculos. Sol visum, medullas, cor, fervios fervios] nervos BVV1 et totius dexte partis membra. Venus autem spiritum spiritum] pulmonem V, epar, carnes. Mercurius sermonem, scientiam, linguam, coleram ⟨et exta. Luna quoque gustum, guttur, coleram⟩ et exta… coleram] V1, stomacum, ventrem, matricem, pedes et quicquid est ⟨totius⟩ totius] V1 sinistre partis vendicavit. Infortunate quoque orientales dolores conferunt, occidentales econtra. Utrumque infortunium que pars pars] add. et del. l M corporis patiatur, passionum quoque diuturnitatem, diuturnitatis etiam moram et quando etiam in maius et in minus mittetur mittetur] mutetur BVV1, cecitatis denique causas et eius eius] visus V1 impedimenta designat.