Ptolemy, Quadripartitum (tr. anonymous, before c. 1250)Start

Madrid, BN, 10053 (olim Toledo 98-21) · 107v

 … Loading: Madrid, BN, 10053 (olim Toledo 98-21) · 107v …

exauget.

Amplius Saturnus, ut iam supradictum est, han⟨c⟩ hanc] BV proprie obtinens dignitatem et idem in Iovis respectu ⟨beatus⟩ beatus] V hereditatibus quas eius prestat benignitas augmentum largitur, in cardine maxime medii celi consistens. Iupiter rursum in signo bicorpore et Luna in eiusdem conventu ipsi qui nascitur propinquorum hereditates et earum possessionem adducit.

Stelle etiam que huic testimonium ⟨prestare⟩ prestare] V videntur, si eiusdem nature conformes cum ipso partis duce fuerint, pecuniam proprio labore acquisitam et stabilem ostendunt. Si vero diverse fortunatis vel aliis in secundo ab eo existentibus, si po⟨ssessio⟩ne⟨m⟩ possessionem] V videlicet sequantur vel post discurrant, inconstantem et labilem possessionem indicant. Tempus quoque demum quo hec accidere debeant, ut videlicet hoc divine promissionis gaudia vel luctus indubitanter expectet, stellarum quarum proprietas hoc largitur in cardines respectus indicabit.

⟨IV.3⟩ ⟨De dignitatis termino et potentie obtentu⟩

⟨E⟩x Ex] V Solis et Lune situ et stellarum que hiisdem assistunt veneratione ab hiisdem suscepta, ex earum necne qualitatibus et locis singulorumque omnium mansionibus huius rei pendet iudicium. Sol itaque et Luna in signis signis] add. et del. las M masculis et in cardinibus aut altero eorum, maxime in eiusdem eiusdem] corr. ex eisdem M nature signo, si quandoque quandoque] quinque V erratice stelle venerationem exhibeant, venerari quidem Solem dicuntur, dum ab eodem orientales, a Luna autem occidentales constituerint; in nativitate, inquam, hiis ita sese habentibus ipsius dignitatis et excellentie id signum est precipue, stelle orientales in cardine ad regnum vel imperium perducunt. Amplius eedem orientales et a cardinibus dextre, sed et supra terram, Sole et Luna in cardinibus, hoc idem exaugerant. Ad hoc Sole signum masculinum occupante, dum alterum tamen a cardine non recedat, Luna autem in femineo, ducem vel id genus dignitatis, sanguinis etiam et necis aliene potentem constituunt. At qui nullo eorum in cardine, si que Solem et Lunam venerantur, quas aduzzurias aduzzurias] adurrurias B; adauzuturines or rather ad auzuturines V dicunt, cardines optineant sine proprio in eo eo] ea V respectu, ad potentiam et exercitium, ducatum exercitium, ducatum] exercituum ducatum BV et regum, etiam familiaritatem promovent. Si autem nec hec nec illa cardines occupaverint, hee etiam a Solis respectu et et] sup. l. M Lune frustrate, ignotum et insipientem, debilem etiam et invalidum omnibusque rebus inprosperitatis sorte teneri insinuare memento.

Augmentum quoque talium sive potius detrimentum qualiter et quando et unde accidat itidem nos observare convenit. Nam cum duces fortunati et in nature similitudine conveniant, valitudinis constantiam promittunt. Quod si contrarie fuerint proprietates, inconstantiam et valitudinis detrimentum largiuntur. Preterea quid singule aduzturie aduzturie] adioitie B; adhuzeurie V conferant, quarum videlicet venerationem Sol et Luna suscipiunt, considerare oportet. Saturni itaque itaque] add. et del. ab M /107vb/ aduzturia aduzturia] aduzturia or aduzteria M; adurtiam B; aduzurie V otium et pecuniam multam et durabilem confert. Iupiter autem et Venus gaudium et dignitatem, venerationem, animum quietum et pacificum generant. Mars quoque exercitu⟨u⟩m exercituum] V ducatum, urbium subversionem innuens promptum, timendum et venerandum efficit. Mercurius vero doctinam, corruptionem corruptionem] correptionem V, in alios venerabilem negotiorum, etiam consimilia moderatur.

⟨IV.4⟩ ⟨De negotiorum sive potius officiorum qualitate⟩

⟨N⟩egotiorum Negotiorum] i. m. M et professionis agnitionem Sol et medium celum dispenssant. Stellas enim orientales et in vespere ⟨et mane⟩ et mane] V cum Sole et que medium celum obtinent optinent] i. m. M considerare necessarium ducimus, maxime utrum in conventu Lune consistant. Quecumque ergo gemine huiusmodi dignitatis aut testimonii reperta fuerit, ut sit videlicet orientalis, cum medio celo aut saltem horum alterum habeat, huiusmodi negotii ducatum specialiter sortietur. Amplius stellarum orientalium altera cum Sole, altera altera] add. et del. in M vero in medio celo Luna comite utrumque ducem constituere licebit. Sed que fortiorem habuerit locum preferenda, secundario autem alia statuatur. Quod si aliqua alterum tantum tantum] sup. l. M; om. V vendicavit, huic ducatus tribuetur. Si vero orientalis aliqua circa vesperam cum Sole nec medium celum obteneat, medii celi dominus significatoris vite potietur. Eum enim qui nascitur aut vix aut nunquam alicuius professionis esse promittit.

Qualitas autem operis non nisi ex trium proprietate stellarum deprehendi potest. Officiorum namque negotia Martis, Veneris, Mercurii, signorum etiam in quibus ea consistunt natura declarat. Mercurius Mercurius] corr. ex Mercurii M itaque, si officii ducatum sortiatur, eum qui nascitur institorem institorem] instructorem V, cautum et providum, nummularium nummularium] corr. ex nummulairium M aut scolarum scolarum] add. et del. rectorum M rectorem, ⟨scribam⟩ scribam] V aut regii census custodem, nicromanticum aut astrologum aut sacris demonum spiritus placare, victum mercatura et rerum commercio acquirere, linguarum etiam interpretem portendit. Si vero Saturnus eum respiciat, villicum, verborum et sompniorum expositorem, oratorii locis divinationis vel hiis similium causa assiduum. Iovis quoque respectus respectus] respettus M conventionum et emptionum scriptorem adhibet, iura et et] add. et del. causa M consuetudines observat, versus componit componit] add. et del. nun M, prudentiam et regum familiaritatem prestat. Quod si Venus officii ducatum possideat, erit qui odoramenta, vinum, oleum et id genus licoris, medicas etiam species venditat. Persepe etiam textorem aut aut] corr. ex ut M tinctorem vel potius pictorem docet. Saturni iterum in eandem respectus detractorem et infidelem, augurem vel nigromanticum et hiis similia prodit. Iovis denuo respectus promptum, robustum, pugilem, venerandum, divitiis aptum, mulierum casto indulget amori et ab eisdem quecumque quecumque] quacumque V de causa multam subministrat pecuniam. Mars autem cum Sole vel in ipsius respectu ignea officia declarat, cocum videlicet aut balneorum calefactorem vel fabrum ferri aut eris aut cuiuslibet metalli opificem. A Sole autem et ab eius respectu remotus, ut diximus, fabrum aut agricolam, cemen