Ptolemy, Quadripartitum (tr. anonymous, before c. 1250)Start

Madrid, BN, 10053 (olim Toledo 98-21) · 94v

 … Loading: Madrid, BN, 10053 (olim Toledo 98-21) · 94v …

quarte, trina videlicet signorum que ternarios nominamus, cum natura stellarum mobilium, in effectu scilicet scilicet] sup. l. M, similantur.

Duo igitur septentrionalia signa que in circulo altiorem locum optinent, Leo scilicet et Cancer, que vertici nostro propinquius accedunt, calor namque multiplicatur, dum Sol ea perambulat, duorum luminum domos, Solis Solis] corr. ex solum M videlicet et Lune, statuerunt, Leonem Soli, cum sit masculus, Cancrum Lune, quia est femina, dividentes.

Circulum iterum in duas diviserunt partes. A Leone ad Capricornum, circuli videlicet medietatem, Soli, sed quod est inter Aquarium et Cancrum Lune destinaverunt, hac scilicet lege, ut quin[ta]que quintaque] quinque BVV1 mobilium stellarum singule in alterutra medietate, in hac que Soli concessit, signum, in illa autem quam Luna recepit, signum, prout ordo locorum in circulo eorumque natura postulabat, sortire⟨n⟩tur sortirentur] V.

Cum ergo Saturnum frigidum constet esse, calori autem frigus opponatur, preterea quia eius circulus mobilibus circulis superior, duo signa Soli et Lune Lune] add. et del. l M opposita, Capricornum videlicet et Aquarium, frigida enim sunt et sicca, quorum etiam virtus et operatio a Sole et Luna diverse Saturno dicarunt.

Iupiter autem, quia est moderate virtutis eiusque circulus Saturno suppositus, duo signa que Saturni domibus succedunt, Sagitarium scilicet et Pisces, cum Iovis ipsius nature equabilitas ventos procreet, res etiam vegetari vel potius animare compellat, in trigono a Sole et Luna suscepit. Trigonus namque conveniens in moderantia et utilis in respectu.

Duo equidem signa que Iovis domos primo loco secuntur, Scorpius scilicet et Aries, Marti, quoniam eius natura comburens et sicca eiusque eiusque] eiusquod M circulus ioviali subiectus, prebent hospitia. Que etiam de tetragono Solis et Lune domos respiciunt, hic autem respectus absque moderationis convenientia fit infortunatus. Martis etiam natura corrumpens Iovis prosperitati contraria.

Venus quoque, cum sit equabilis et moderate compositionis, circulus etiam illius Marti et Soli suppositus, Taurum et Libram Martis vicina hospitiis a Solis et Lune domibus respectu exagoni, [scilicet] scilicet] om. BV1 satis scilicet competenti distantia, vendicavit. Eius etiam natura nascentibus incrementum, animantibus vitam prestans, quoniam eius a Sole in utramque partem longitudo nunquam duobus signis maior efficitur.

Reliqua autem duo, Gemini scilicet et Virgo, Mercurio, cuius circulus lunari vicinus eiusque similiter a Sole longitudo nunquam uno signo maior distiterit distiterit] corr. ex dist M, sunt relicta. Unde tam Solis quam Lune hospitiis eius utramque domum loco proximam distinxerunt.

⟨I.21⟩ ⟨De ternariis et earum earum] eorum VV1 dominis⟩

⟨Q⟩uemadmodum Quemadmodum] i. m. M recte linee infra circulum disposite quamdam speciei oportunitatem servare videntur, sic et horum ternariorum modus exordinationis et compositionis quanmdam convenientiam subministrat. Est etiam in causa eorum zodiacus circulus, in 3 circulos partitus. Unus quidem eorum est quem indicat equinoctium, alii autem /94vb/ duo quos tropica tropica] add. id est solstitia V, Cancri Cancri] add. et del. scilicet M videlicet et Capricorni, designant.

Signa etiam in quatuor partes, et hec quatuor ternarios dicimus, sunt distincta. Primus quoque ternarius est Aries, Leo, Sagittarius. Hec tria quidem signa, signum videlicet Solis, signum Iovis et signum Martis, masculina sunt et eorum domicilia, quare Soli et Iovi hunc ternarium ascribentes Martem segregarunt. Nichil enim significationis aut figure in hiis signis possidet. Huius ternarii domini sunt de die quidem Sol, de nocte Iupiter. Arietis quoque signum circulum equinoctialem sequitur, Leo autem estatis, Sagitarius signum hyemis hyemis] corr. ex hymis M. Iste quidem ternarius Iovis consilio comparatur et, quia in eo domum vendicat, septentrionalis; ipsius beneficio arbores pululant et et] add. et del. here M herbe virescunt, animantia vegetantur. Iupiter etiam ventis septentrionalibus conveniens est. Sed quoniam Aries, domus Martis, Zepheri temperiem qui ventus est occidentalis imitatur, nam Mars ventos occidentales efficit, est etiam femineus et ex parte Lune, et hec signa similiter similiter] sup. l. M hunc ternarium [similiter] similiter] om. BVV1 inter Zephirum et Aquilonem medium collocaverunt.

In secundo quoque ternario Taurus, Virgo et Capricornus ordinantur. Sed quoniam hec signa sunt feminea, Lune et hec signa... Lune] i. m. M et Veneri sunt ascripta. Dominus autem ternarii huius per diem Venus, nocte quidem Luna. Taurus ita prope locum, quem estivali [quod] quod] om. V1 quidem circulo ver circuit, Virgo autem iuxta equinoctium autumpnale, Capricornus prope locum, quem hyems obeundo designat, collocatur. Iste autem ternarius australis propter Veneris domum in Tauro Tauro] V; i. m. corr. ex Capricorno M; Capricorno BV1; Venus enim ventum australem calore et humore proprio nascendi motum prestantem modestius excitat. Sed quoniam quoniam] add. et del. sat M Capricornus, domus Saturni, hunc ternarium eiusque temperiem Euro admiscet, est quidem ventus orientalis eique Saturnus conveniens, quare hunc ternarium inter Subsolanum subsolanum] subsonalum M et Austrum, priori videlicet ternario ⟨oppositum⟩ oppositum] V, collocarunt.

Tertium autem ternarium Gemini, Libra et Aquarius constituunt. Hec tria signa masculina sunt. Sed quoniam Mars in hisdem nec domum nec aliquid possidet, prevalent Mercurius et Saturnus. Huius ternarii dominus Saturnus, quia est diurnus, die, Mercurius nocte. Signum quoque Geminorum estivo tropico vicinum, Libram equinoctio, Aquarium vero hyemali conversioni proximum ordinarunt. Hunc autem ternarium, quia in eo domum retinet, Saturnus orientalem facit. Huic tamen Septentrionem Iupiter et Saturnus, quoniam sunt diurni, admiscent, quare inter Subsolanum et Aquilonem hunc ternarium constituunt.

In quarto ternario Cancer, Scorpius et Pisces conveniunt. Huic de die Venus, Mars quidem nocte dominantur, cuius virtus in eo, quia Scorpius ei prestat hospitium, satis evidenter apparet; Luna etiam, quia sunt hec signa feminea, particeps efficitur. Cancer autem tropico estivo, Scorpius autem autumpnali equinoctio, Piscis quoque vernali tropico vicinus assistunt. Est itaque ternarius iste Marte et Luna faciente occidentalis, sed Veneris propinquitate sociatur Auster. Hic denique ternarius inter Zephirum et Austrum medius ordinatur.

⟨I.22⟩ ⟨De regnis VII stellarum⟩

⟨S⟩eptem Septem] i. m. M stellarum mobilium regna hac ratione disponuntur. Sole enim Arietem ingrediente tunc etiam fit sinister, ⟨id est septentrionalis⟩ id est septentrionalis] V; i. m., corr. ex septentrioanalis M (perhaps other hand), in altiorem circuli medietatem ascendens; dies fit longior et calescit,