Ptolemy, Quadripartitum (tr. before c. 1250)

Madrid, BN, 10053 (olim Toledo 98-21) · 110v

 … Loading: Madrid, BN, 10053 (olim Toledo 98-21) · 110v …

dum alienum a sue proprietatis locum possideat, Solem et Lunam de atarbe atarbe] atharbe V vel oppositione et de signo humane forme respiciens, in bello mortem tribuit. Mercurius vero eum respiciens insidiatoris alicuius vel furis vel homicide mortem incurrere designat. Amplius Sol in signo a propriis partibus reciso aut cum Perseo ascendens capite truncari in totius plebis conspectu permittit. In Scorpione aut Aquario cirurgie causa, in quadrupedum quidem signo medicamine mori significat. Sol rursum et Luna si predictis assentiant, infelicem obtinentes locum, in totius plebis conspectu regia interire manu perhibent. Infortunatis vero ibidem convenientibus aut altero alteri opposito secundum locorum quem quem] quam BV obtinent naturam mors iminere testatur. Amplius utraque infortunia si in loco mortis quemlibet dominatum administrent, insepultum feris et avibus exponunt. Preterea eadem in signo sue configurationis existentia et absque fortunatorum respectu et absque fortunatorum respectu] ab infortunatorum respectu V in peregrinatione mortem conferunt. Precipue hiis que mortis mortis] add. et del. n... M ducatum administrant Administrant is the last word in B in ⟨8⟩ 8] V; VIII V1; vac. M existentibus, Luna denique in predictorum tetragono tetragono] tetragona M locorum, id expressius conffirmare videntur.

⟨IV.10⟩ De annorum distributione capitulum 10 De annorum... 10] i. m. M

⟨I⟩llud Illud] V quoque quod in libri huius exordio multis et maximis rationibus subnixum, de natura videlicet terrarum et nationum et ciborum ⟨dis⟩similitudine dissimilitudine] V1, prescripsimus, ne[c] nec] ne V ex nativitatibus nativitatibus] corr. ex natutaitatibus M et nativitatum aliis et aliis exponendis negotiis in nos met ipsos error aut infamia iuxte iuxte] iuste VV1 retoqueri valeat, hoc in loco congruum videtur denuo memorie commedare. Posset enim aliquis in medium et vice questionis proferre qua de causa Ethiopes candore et capillorum lenitate priventur et econtra quid Germanie aut Romanorum Romanorum] add. et del. vel M incolis nigrum colorem aut capillorum crispitudinem auferat; amplius quare eidem tam corpore quam forma et disciplinarum amore a Romanorum peritis dissentiant, malos mores, pravas consuetudines, doctrine ignorantiam, figuram terribilem sibi tamquam proprium vendicantes. Posset etiam non minus venire in dubium quare hominum plurima multitudo sic interdum unius consuetudinis morum etiam vel legis identitate identitate] corr. ex id antitate M indissolubili amore vinciantur, quatinus suis abrenuntiare institutis ut ad alia transeant summum summum] sumum M nefas existiment. Ad hoc iterum accedere videtur qua ratione in tali sorore in tali sorore] Itali sororum VV1 matrimonio, Egiptii vero matrum conubio teneri recusent, cum multos id fecisse nec in honestatis iura se timentes peccasse legamus. Hec, inquam, et horum similia que iuxte iuxte] iuste VV1 obici posse videntur stellarum prestituta lege et nature designata proprietate in annorum distributione minime equari minatur minatur] mirantur V1. Hos tamen certos appetitus et invariabiles consuetudines usus et eorumdem firmam in quaslibet genus in quaslibet genus] in quaslibet gentes V1; in qualibet gente V, prout locorum et generis diversitas exigere videtur, distributionem ex rato et indissolubili indissolubili] corr. ex insolubili M summe divinitatis iudicio, que in primo conditionis tempore quos debuit proprietatum motus rebus conditis contulit, mana/110vb/re credimus. Sed qui predicte ambiguitatis nodo tenentur, consimili rationis sue argumento inducti, annorum partitionem secundum pueritie vel iuventutis annos attendentes, querant ⟨quid⟩ quid] VV1 obesse puero videatur qui stellarum nuptias aut alterius professionis genus administrantium munus suscipiens, quare infra annos huius impotens officii id exercere non valeat, prout adolescentes qui tempus et vires et huius artem operis sunt adepti, aut quamobrem senex qui stellarum administratione, annorum partitione facta, filorum acceperat munus ad iuventutis florem, ut filios iterum procrearet, revocari non meretur. Verumtamen hec et his similia ex occulto et ineffabili Dei iudicio in sue nativitatis tempore, sicut humani generis et consilii moderatrix sapientia disposuisse creditur, ⟨contraxerunt⟩ contraxerint] VV1. Nos igitur nativitatum naturam et annorum ordinationem pro pro] VV1; per M eorum consilio et negotiorum suo tempore et loco dispensatione[m] dispensationem] dispensatione VV1 refferentes refferentes] corr. ex differentes M a lunari circulo qui ceteris inferior, nobis vicinior efficitur ducemus exordium. Unaqueque enim stella, sicut infant⟨i⟩um infantium] V annos dispensat, propriam infantis nature nature] i. m., corr. ex naturam M largitur et suam. Unde annorum universitatem, quid demum diversitatis in eisdem, que ex nativitate deprehenditur, natura generes generes] generet VV1 quis diiudicare poterit.

⟨Quatuor⟩ quatuor] V; vac. M itaque ipsius nascentis priores annos, eorumque consilium ac statum Luna moderatur et observat. Ipsum namque corpus humorum habundantia ⟨et⟩ et] VV1 mollitie viget, hebes gustus, tempestiva educatio, nullius tamen artis vel ingenii discreptio discreptio] discretio VV1. Ipsa etiam anima tam hebetis carceris corporis reclusa ab omni opere et consilio deses quiescit. Hec quidem omnia lunaris administrationis per illos ⟨4⟩ 4] V; quatuor V1; vac. M annos prestat iudicium. Mercurius autem ⟨10⟩ 10] V; X V1; vac. M, qui est medietas ⟨XX⟩ XX] V1; vinginti V;vac. M, minorum videlicet ipsius annorum predictis adiungit adiungit] adungit M. Cuius ⟨etiam⟩ etiam] V; vac. M mercurialis moderationis fidem faciunt ipsius nascentis non quantulacumque discreptio discreptio] discretio VV1, doctrine capacitas, correctionis correctionis] correptionis VV1 tolenratia, memoria, iugum memoria, iugum] memoria vigil V. Quicquid enim exercitio et disciplina duce diligens intellectus cura suscepit, anima sinu memorie condita iam reservat. Hos ⟨decem⟩ decem] V; X V1; vac. M mercurialis libertatis annos Venus consequenter ⟨8⟩ 8] V; VIII V1; vac. M adiciens. Veneriam itaque administrationem comprobare videntur mobilis et inconstans voluntas, inmoderatus cuiuslibet rei rei] sup. l. M appetitus, libidinis nimia et insatiabilis cupiditas, inmodestus amor, sompnia ⟨etiam⟩ etiam] VV1; vac. M et nocturne illusiones et his similia. Sol iterum ipsam consequitur, ⟨19⟩ 19] V; XIX V1; vac. M conferens annos et hoc est quarta et et] i. m. M inter annos media ordinatio. Hanc deinceps solarem dispensationem confirmant honesta consilia, ydonea correctio correctio] correptio VV1, libidinis temperantia, risus et iocorum iocorum] iocarum M quedam oblivio et si que sunt alia alia] VV1; allera M in iuventute vitia et errores. De hinc enim se ipsum probitatis imitatorem et virtutis amatorem, verendum, benivolum, affabilem et ⟨re⟩verendum reverendum] VV1 exhibet. Quinto quidem loco post Solem Mars ⟨15⟩ 15] V; XV V1; vac. M largitur annos, quo tempore videlicet iuvenilis virilem adeptus etatem, corpore laboribus exposito, in servitutu peractus honori multiplici, cura[tur]um curaturum] curarum VV1 sollicitudine multiplicitum multiplicitum] implicitus V; inplicitus V1, seculares amplexatur honores et delectatur adeptis. Martem vero Iuppiter ⟨12⟩ 12] V; XII V1 annos annos] corr. in an annos M largiens imitatur. Cum cum] cun M iam grandevus factus, deinde confectus senio inmodesti inmodesti] immodeste VV1 libidini abrenuntians Abrenuntians is the last word in M