Erasmi Osvaldi Schrekhenfuchsii ad lectorem praefatio. Qua Claudii Ptolemaei in Almagesto difficiliora explicantur

In primis duobus libris, optime lector, breviusculis annotationibus, quomodo tabulae chordarum, tabulae obliquationis Solis et rectarum ascensionum, ac tabulae obliquarum ascensionum, nec non tabulae angulorum tum orientalium tum occidentalium sint conficiendae et hoc ad omnia climata, licet Ptolemaeus haec omnia copiose tradiderit, tamen cum regula sex quantitatum, aut doctrina triangularum sphaeralium una cum subtractione proportionum, vel secundum synthesim vel secundum dieresim sit paulo difficilior quam ut possit a quovis, etiam in libris sphaericis bene versato, intelligi, operae precium nos facturos arbitrati sumus, si rem per exempla illustriorem redderemus. Non dubitamus quin candidatus huius pulcherrimae artis facile assequetur rationem componendi tabulas obliquarum ascensionum vel ad singulas polorum elevationes, quid tabulas obliquarum ascensionum? Imo etiam tabulas ortivarum et occiduarum latitudinum, quae maximae requiruntur ad cognitionem inclinationis eclypsium lunarium, et ad multa alia de quibus non est locus dicendi, et tabulas omnis generis angulorum ad singula climata, quae non solum deserviunt negotio deliquiorum solarium, imo multis aliis speculationibus iucundissimis, de quibus suo loco abunde satis dicemus. In tertio libro adiecimus quoque annotationes et exempla, quae ita tractavimus quod speramus, studiosum suo marte, si habuerit theoricarum solidam cognitionem, intellecturum quo modo tabulae angulorum inaequalitatis sint componendae, quae, ut videre est, fluunt ex cognitione triangulorum planorum, et quo modo ex dato motu aequali Solis inaequalis eliciatur, et contra, dato motu inaequali, aut angulo inaequalitatis motus aequalis investigandus. Maluimus rem per exempla illustrare quam prolixis demonstrationibus geometricis, maxime cum Ptolemaeus ipsemet adduxerit demonstrationes, ubi res postulaverat. Qui in hoc tertio libro et in reliquis consequentibus hoc ordine processit, scilicet primum observavit, suasque observationes contulit cum priscorum mathematicorum observationibus, quo facto, composuit mediorum motuum planetarum tabulas, deinde demonstravit quibus circulorum suppositionibus planetarum motus salvari possunt. His habitis, aggressus est inventionem excentricitatis, sine qua fieri non potest ut sciantur anguli inaequalitatis, inventa scilicet excentricitate contulit se ad investigationem angolorum inaequalitatis et eorundem tabularum compositionem. Sed hoc sciendum esse duximus, nempe quod in Sole tantum sufficiat ad angulorum dictorum inventionem excentricitatis cognitio, in reliquis vero opus habetur etiam quantitate semidiametri epicycli. Quibus autem modis excentricitatem Solis, et punctum longitudinis longioris invenerit hoc satis explicatum est in annotationibus tertii libri. In Luna et in tribus superioribus, non pendet eiusmodi excentricitatis et quantitatis semidiametri epicycli inventio a tempore ingressus Solis in primum punctum aequinoctii vernalis usque ad solstitium aestivale, et a tempore solstitii aestivalis usque ad aequinoctium autumnale, quemadmodum in Sole, imo ab aliis rebus, hoc est ab eclypsibus lunaribus et oppositionibus. Nam cum Ptolemaeus volebat venari semidiametrum epicycli Lunae, coepit tres eclypses Lunae, per quas operatio certior est, quam per instrumenta, vel respectu stellarum fixarum aut eclypses solares, easque examinavit ut mox videbitur, et quod deprehendit in Luna per eclypses, hoc in tribus superioribus, cum nunquam depriventur lumine suo per interpositionem terrae, coactus est per tres oppositiones deprehendere. In Venere vero et Mercurio, qui non tantum recedunt a Sole ut fierent ei oppositi, excentricitatis et loca maximarum