pore acquirit vim ab astris. Et quod sit verum, videmus in omnibus operationibus et casibus, qui contingunt homini, quod sic contingit, si moritur primo aegrotat, deinde fit mala crisis, vel cadit virtus, et post vivet aliquando etiam duobus vel tribus diebus, post amittit sensum, et adhuc vivit quandoque per tres vel quatuor horas, et plus, ultimo moritur. Et similiter quando aliquis occiditur, primum fit coniuratio ab inimicis, inde aggrediuntur ipsum, deinde vulnerant, deinde ubi vulnus primum non sit mortale, vulnerant ipsum mortali vulnere, inde etiam poterit vivere aliquot diebus, tandem moritur. Similiter de itinere, de lucro, de habendo magistratum, et de omnibus aliis. Statuendum est igitur in nativitate tempus rempus B quoddam latitudinem habens, id est, certam magnitudinem, cuius sunt tria momenta principalia. Primum quod est principium et secundum quod est principale, quod nolo appellare medium, quia nolo, ut decipiaris credens, quod sit aequaliter distans ab extremis cum quandoque sit valde proximum principio vel fini neque quod sit unum tantum, cum quandoque sint plura principalia in eadem actione, sicut videbis in exemplo capitali de itineribus, tertium momentum principale est finis eiusdem temporis. His visis dico quod totum tempus nativitatis habet vires in singulis operationibus, ita quod principium significat de principio, medium de medio, seu media de mediis, et finis de fine et ita quaelibet pars temporis habet suum proprium significatum in omnibus actionibus. Sed principium significat de initio ipsius rei quando prima deliberatio de tali re est autem duplex primum respectu agentium, secundum recipientium. Exemplum, est aliquis qui deliberat ducere aliquam in uxorem, quando ille deliberat tunc est principium perfectum respectu deliberantis, et imperfectum respectu mulieris quam debet accipere, cum vero mulier ipsa assentitur, est principium perfectum respectu ipsius mulieris. Secundum vero principale momentum est illud tempus in quo homo amplius non potest se retrahere nec recuperare si sit malum, nec amittere si sit bonum. Et si sint plura in eadem re quae non possint mutari, utpote si quis habeat sententiam quae transierit in iudicatum in possessorio, quamvis illa etiam pendeat a petitorio, attamen illa causa habet duo capita principalia. Et generaliter illud dicitur principale quod est perfectum, et non potest amplius ex se mutari, finis vero est quando res actu perficitur. Exemplum in morituro, quando incipit aegrotare est principium, cum fit crisis mala tunc est principale, cum vero moritur, tunc est finis. Et in itinere cum deliberat ire, est principium, cum accedit ad locum ipsum tunc est medium seu principale, cum revertitur est finis. Et in lucro cum moventur prima verba est principium, cum numerata est pecunia, est principale seu medium, cum asportavit rem, est finis. Cum aliqui deliberant hominem occidere, est principium pro illo qui occiditur, cum laetaliter vulneratur est principale. Principium in unaquaque re consistit plus in voluntate quam in effectu, medium in effectu superante voluntatem, finis in solo effectu et illius perfectione. Determinatis his dico quod principium nativitatis, et medium, et finis debent sumi a principali operatione quam nascendo acquirit, haec autem est respiratio. Principium igitur nascendi est cum incipit respirare punctus vero principalis nativitatis cum ita respirat, ut iam posset per se vivere, finis vero cum iam tantum attraxit aeris, ut sponte cessent respirare et moveri umbilici arteriae. Et ita patet ratio secundi quaesiti. Patet etiam quod hoc totum tempus est breve et exiguum. Ex hoc patet solutio primi quaesiti et est quod tempus principale nativitatis semper est illud, quod debet observari per astrolabium. Tempus vero quod docet Ptolemaeus invenire ratione numerorum, hic aliquando est idem cum principali, et tunc prognostica astrologi sunt verissima, quandoque est idem cum principio et tunc significat principia rerum et voluntarem, ad quae plerunque sequitur effectus non tamen semper. Aliquando autem tempus hoc coincidit