gentibus, et in his qui multo vini potu utuntur, et maxime potentis, et aromatibus quam qui contrariis, et in pestilentibus locis pestilentes, ut in Anglia et Flandria, magis quam in India, et aliis salubribus locis. (Eodem modo) Declarat hoc per duo exempla notissima, alterum de medicis qui dicunt ulcus hoc ad Cancrum Sphacelon perveniet, nisi medicina contraria adhibeatur et similiter lapis Herculeus ferrum trahet, nisi succo allii illinatur, sequutus potius in hoc communem opinionem, quam rei veritatem. Declaratum enim est a nobis in libris De subtilitate, hoc experimentum esse falsum de succo allii. Nam nihilominus lapis Herculeus ferrum trahit, quamvis per litum allii succo, quam antea. Sed exempla dantur non quia ita sint, sed ut intelligant qui docentur. (Sicut igitur) Per fatalem legem intelligit naturalem quae a nulla alia perverti potest, nisi potentiore alia naturali. Velut fluminis aqua necessario inundationem pariet nisi aggeribus ripa muniatur. Hoc enim necessarium est, aquam turgentem effundi in humiliorem ripam et campos ei adiacentes, sed et istud magis necessarium terram plus posse quam aquam, et ideo aquam non effundi. Dixit autem hoc, scilicet naturales esse fatales, ut a voluntariis actionibus distinguantur, quae necessariae non sunt, nam voluntas mutatur etiam per se, quod vero a natura fit non nisi a potentiore causa alia naturali impediri potest. Dicit igitur quod sicut naturalibus affectibus morborum et Herculei lapidis occurrimus aliis causis naturalibus potentioribus seu necessariis, (melius enim ita erat vertere καθ’ εἱμαρμένην, quam fatali) occurrere licet. (Ignorata enim) Dicit quod seu ignorentur causae istae generales seu negligantur, hoc autem dupliciter fieri contingit, ut dictum est, vel diffidentia, vel socordia, seriem primae causae sequuntur et homo praelio cadit, vel suffocatur aquis, vel peste moritur, quod si praevideat et curam adhibeat evadere poterit, aut infortunium lenire. Dixit commentator circa hoc pulchram sententiam si praevideamus quod futurum est et occurramus, duorum alterum sequi necesse est, aut effectus impediatur, et tunc habebimus utilitatem contra illos, scilicet qui negant artem esse utilem, aut non impedietur, et ita veri vates iudicabimur, eritque scientia vera, et ita duarum opinionum, quae astrologiae contradicunt una alteri repugnat, nam si occurramus praevisis malis et non sequatur effectus, utilis erit haec scientia si omnino sequatur, erit necessaria. Verum ex his nobis insinuat Ptolemaeus duplicem esse causarum connexionem, unam quidem stellarum ad continentem in primis qualitatibus, altera quae est continentis ad singulares effectus, utpote pestilentiae, belli, penuriae annonae, et hanc secundam connexionem vult esse validiorem prima, non quidem in se, hoc enim impossibile est, quia causae quanto primae sunt proximiores, tanto sunt potentiores, ideo coelum plus influit in continens, quam continens in homines, vel animalia, sed hoc dicit quia ut sciverimus affectum continentis, nihil est quod possit impedire opus illius in nos vel in animalia, quia vel erit consilium hominum vel coelum, vel ipsum continens. Consilium hominum imbecillius est, ut declaratum est, quam ut possit resistere generalibus causis, continens non agit nisi virtute coeli ut docuimus, hanc autem iam recepit, coelum non potest prohibere, quoniam non agit nisi medio primarum qualitatum, et has iam produxit, nec potuerunt impediri. Concluditur igitur quod fatalis lex seu naturalis quae generalis est, et a generali constitutione coeli proficiscitur, firmior est quo ad nostram cognitionem pertinet, ea quae proficiscitur ab astris in haec inferiora. Quia cum astra sint plura et multa ex illis penitus incognita, aliorum vero quae cognita sunt natura non prorsus sit perspecta, et quorum prorsus perspecta sit etiam non sit modus exquisite cognitus, vel etiam dubius, utpote an per circulum positionis, an per locum, an per antiscia, an per eandem declinationem stellae agant. Item cum sit de locis dubitatio in nonnullis, ut maxime Mercurio. Marte et Saturno, tum vero propter princi-