Almagesti minorStart

Paris, BnF, lat. 16657 · 103r

 … Loading: Paris, BnF, lat. 16657 · 103r …

ergo quod dies differentes maiores superant dies differentes minores ob hanc causam x temporibus.

⟨III.23⟩ Differentiam ex inequali elevatione procedentem diei mediocris ad quamcumque iubearis diem differentem perquirere.

Elevationem ergo arcus medii motus Solis de illo gradu in quo Sol eadem die de qua queris moratur accipe. Et si maior motu medio fuerit, ipsum de ea deme; et si minor, de ipso eam deme. Et relinquetur differentia quam queris. Sed si in spera recta quesieris, elevationem in spera recta; si in spera declivi, elevationem in spera declivi accipe.

Patet itaque ex predictis quod commodius est et satius dies a meridie vel media nocte incipere quam ab ortu vel occasu eo quod aput orizontem maior provenit dierum inequalitas; et quia in orizonte declivi principia ortus et occasus variantur eo quod modo maior modo minor arcus diei, in orizonte recto omnes arcus sunt secundum similitudinem partium equales, et ideo presertim quod inequalitas hec dierum secundum diversas regionum latitudines variatur aput orizontem, sed aput meridianum in omni regione est eadem.

⟨III.24⟩ Differentias ex causis ambabus prout contingit simul provenientes singulatim perpendere, et principium additionis super diem mediocrem et principium diminutionis a die mediocri adinvenire.

Angulos Angulos] Singulas K igitur ex utraque causa ad dies singulos differentias ut ex premissa et xxa habetur collige. Et ubi unaqueque causa suam causam causam] differentiam K super diem mediocrem addit vel minuit ex xixa et xxia et xxiia attende. Cum Cum] The first letter is obscured by large initial, but the reading is confirmed by K. ergo ambe cause simul addunt vel simul simul] sup. lin. minuunt, differentias ad eandem diem attinentes in unum collige. Cum autem una causa minuit, alia addit, minorem a maiori minue, et habebis omnes ex duabus causis differentias. Cum vero quantum una minuit tantum alia addit, nulla provenit differentia, et fit dies mediocris. Et si deinceps ambe cause simul addunt aut una plus addit quam alia minuit super diem mediocrem, tunc ibi est principium additionis; si si] plus addit add. but then del. vero ambe minuunt aut una plus minuit quam alia addit, tunc ibi est principium diminutionis, et hoc erat querendum.

⟨III.25⟩ Dies differentes in mediocres et mediocres in differentes vertere.

Super fixam igitur radicem temporis locum secundum cursum medium et locum Solis secundum cursum apparentem cognosce. Deinde ad diem quam volueris utrumque similiter Solis locum scilicet secundum cursum medium et secundum cursum diversum considera. Et partes cursus medii que sint inter inter] i. m. duo loca secundum medium cursum deprehensas seorsum observa. Similiter partes cursus diversi que inter duo loca vera deprehenduntur observa, et istarum partium elevationes in spera declivi si dies ab orizonte incipiant aut in spera recta si dies a meridiano inchoent perpende. Et eas a motu medio si maior fuerit deme, et differentiam tempora horarum pone, et a diebus differentibus quos in mediocres convertere volueris minue. Aut si motus medius elevationibus minor fuerit, vel temporum vel temporum] ipsum K ab eis deme, et residuum tempora horarum pone, et diebus differentibus appone, et fient dies mediocres. Huius conversionem faties faties] i.e. ‘facies’ si mediocres in differentes vertere volueris. Et nota quod hoc quoque modo facilius differentias ex duabus pariter causis provenientes ad dies singulos poteris colligere.

Hoc quoque animadverten[ten]dum quod si radix temporis posita fuit super principium additionis ad diem mediocrem, differentiam que provenit semper addendum est ut fiant dies mediocres ex differentibus, et semper minuendum a mediocribus ut ex eis fiant differentes; e converso fiat si si] sup. lin. radix temporis posita fuerit super principium diminutionis. Et hoc ideo quia quantum ex una parte additur super mediocres ex alia minuitur, et non equatur minutio additioni donec ad locum additionis